Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com

AVS-congres draait om ruimte geven en nemen

De zonsverduistering was gelukkig niet te zien, want daar ontbrak de tijd anders toch voor. Zo’n duizend schoolleiders bezochten op 20 maart het twintigste AVS-congres. Drie schoolleiders worden gevolgd die als klap op de vuurpijl de discussie mogen aangaan met staatssecretaris Sander Dekker. “Vraagt u zich wel eens af of u bent te volgen?”
 
avscongres2015-klein.pngMet een vrolijk hupje springt schoolleider Wim Beker uit de dubbeldekker. De schoolleider van obs de Marke in Apeldoorn heeft er zin in. Al jaren bezoekt hij trouw het AVS-congres, waarvan de laatste drie jaar samen met 22 collega’s van het bestuur Leerplein055. “Deze dag is zo waardevol”, vertelt hij. “Helemaal doordat we er nu met zijn allen op kunnen terugkijken”. Dat is ook de ervaring van Koen Elbers, schoolleider van obs Meander in Heiloo. “Behalve dat deze dag steevast een inhoudelijk sterk programma kent, vind ik het ook een mooie gelegenheid om eens gezellig met mijn collega’s op stap te zijn.”

“Het is voor mij ook een dag om juist andere schoolleiders uit zowel primair als voortgezet onderwijs te ontmoeten”, vult Jasmijn Kester aan. Ze is directeur van Stad & Esch, een scholengemeenschap met vier locaties voor praktijkonderwijs tot gymnasium in Drenthe. Het thema ‘Leiden vanuit kracht’ sprak haar meteen aan. “We geven leraren en medewerkers meer en meer de ruimte voor vernieuwingen. Vandaag hoop ik inspiratie op te doen over deze beweging naar meer gespreid leiderschap. Uiteindelijk hoop ik mezelf overbodig te maken.”

congres-2015-a.png
Foto's: Martine Sprangers
 

 
Voldoening
“U als schoolleider doet ertoe”, benadrukt AVS-voorzitter Petra van Haren in haar jaarrede. “Onomstotelijk is aangetoond dat de schoolleider een belangrijke factor is in de kwaliteit van het onderwijs. Investeren in leiderschap en professionalisering loont dus.”

Schoolleiders staan volgens haar voor veel grote uitdagingen; van het geven van Passend onderwijs en het inspelen op krimp tot het omgaan met complexe vraagstukken rond sociale veiligheid. Van Haren: “Dat vraagt om leiderschap vanuit kracht en beheersing van de werk- en regeldruk.” Ze roept de overheid op haar rol te beperken, zodat de schoolleider zich weer kan richten op de kerntaak. “Realiseren van krachtig onderwijs geeft voldoening en daar hebben onze kinderen recht op.”
Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie, geeft de zaal vervolgens inzicht in de ontwikkeling van het brein en houdt een wetenschappelijk pleidooi voor spelenderwijs leren. Scholen moeten volgens hem meer rekening houden met individuele verschillen en latent talent. De ontwikkeling van een kind loopt namelijk niet gelijk met die van andere leerlingen, of standaard in een rechte lijn omhoog. “Zo kan een kind dat zich eerst vooral liever bezighoudt met strandjutten, later toch voorzitter van de AVS worden”, grapt hij. Prikkel de nieuwsgierigheid, stimuleer de verbeelding en laat kinderen vooral ook bewegen en risico’s nemen. “Een kind dat ergens vanaf springt, is bezig met rekenen: hij schat de afstand, ervaart de kracht”, legt hij uit. “Dat blijkt ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van cognitieve functies. Omdat vooral jongens dit soort dingen doen, is het misschien wel de reden waarom ze met rekenen op die leeftijd verder zijn dan meisjes.”

Voor Wim Beker kan dan de dag al niet meer stuk. “Zes jaar geleden zei de inspecteur dat we ons vooral op rekenen en taal moesten richten en dat een vak als wereldoriëntatie van ondergeschikt belang was. We zijn met z’n allen doorgeslagen in onze focus op opbrengsten en prestaties. Nu heb ik twee keer een pleidooi gehoord om terug te keren naar de essentie: het kind centraal en spelenderwijs leren. Ik word daar helemaal blij van. Laten we ook vooral doorgaan met het verbinden van wetenschap aan onderwijs.”

congres-2015-b2.png
Foto's: Martine Sprangers

 
Jezelf zijn
Jasmijn Kester volgt in het visie-spoor de sessie ‘Jezelf zijn!’ van emeritus hoogleraar Dolf van den Berg. “Ik vind hem ontzettend inspirerend. Hoe kun je van betekenis zijn en met alle belangen rekening houden, zonder jezelf te verliezen? Ik ga nog meer de fundamentele vragen stellen: waarom doen we wat we doen? Uiteindelijk doen we hetvoor de leerling. Hoe kunnen we het onderwijs op maat maken? Dat is iets waar ik meer antwoorden op hoop te krijgen.”

In de pauze bezoeken veel congresgangers de goed gevulde beursvloer. Ondertussen eet Koen Elbers een rijk belegd broodje met zijn collega’s. “Keuzes, keuzes”, zucht hij. “De informatiemarkt is zeker zinvol, maar ik vind het ook veel waard om collega’s en oude bekenden te spreken.” Hij komt net uit de lezing van Iwan Basoski over ontwikkelen van binnenuit. Basoski, directeur Leiderschaps- en managementontwikkeling bij KPC Groep, weet zijn publiek te raken met verhalen en filmpjes over de drijfveer en kracht van mensen. “Ben ik het waard om gevolgd te worden en ben ik wel te volgen? Die vragen neem ik mee naar huis”, zegt Elbers. “Zijn lezing is voor mij een bevestiging dat de leidinggevende rol bij mij past en dat we onze uiterste best moeten doen om die ook waar te maken.”
 
Proeven
Nieuw dit jaar zijn de praktijksessies. Bezoekers kunnen kort ‘proeven’ aan een ervaring van een andere schoolleider, bestuurder of organisatie. In een knus withouten amfitheater heeft elke spreker steeds tien minuten de tijd. De interesse blijkt groot. Bij de sessie LeerKracht staan deelnemers zelfs nog ver buiten de ingang mee te luisteren. Met dit programma verbeteren leraren zelf het onderwijs van onderaf door samen lessen voor te bereiden, bij elkaar in de klas te kijken en feedback te geven. “Het team is nu een eenheid en weet elkaar in alles te vinden”, vertelt een van de drie schoolleiders die de sessie geven. “Voor mij als directeur betekende het dat je vooral zo lang mogelijk je tong moet afbijten en dus niet te snel moet ingrijpen om de leraren de ruimte te geven het onderwijs op hun manier te verbeteren.” 

Meer ruimte voor leraren. Dat is ook het slotpleidooi van René Kneyber, vmbo-docent, lid van de Onderwijsraad en schrijver van onder meer ‘Het alternatief: weg met de afrekencultuur in het onderwijs’. Hij pleit voor ‘flip the system’, door leerkrachten bovenaan de piramide van macht te zetten en het ministerie onderaan. “Scholen zijn het beste af zonder schoolleider”, luidt zijn conclusie, waarmee hij al snel de lachers op de hand krijgt. “Maar jullie zitten er nog steeds, dus de vraag is: hoe kunnen leerkrachten desondanks het onderwijs verbeteren?” In deel 2 van 'Het Alternatief' staat die vraag centraal, waarvan Kneyber nu al een tipje van de sluier probeert op te lichten. “Zorg ervoor dat leerkrachten in beweging komen. Maar dat gaat niet vanzelf. Daarvoor moet je ze stimuleren om hun netwerk uit te breiden: investeer dus in het leren van elkaar.”

congres-2015-c.png
Foto's: Martine Sprangers

 
Geflipt
“Ik ben al geflipt”, schertst staatssecretaris Sander Dekker even later. “Ik geloof in het verhaal dat je leerkrachten de ruimte moet geven, maar de rol van de schoolleider is cruciaal. Kwaliteit blijkt erg afhankelijk van degene die de troepen leidt.”

Op het podium staan Koen Elbers, Jasmijn Kester en Wim Beker al met gezonde spanning klaar om de discussie aan te gaan. Beker vertelt dat het in de praktijk lastig is om leerkrachten de ruimte te geven. “De middelen ontbreken, door krimp moet ik zelfs formatie inleveren, en de werkdruk is hoog. We doen ons best maar klassen van boven de dertig kinderen staan haaks op het geven van boeiend onderwijs.”

De zaal reageert met gefluit en boe-geroep op het antwoord van Dekker dat er dan ook naar het strategisch personeelsbeleid moet worden gekeken, omdat er scholen zijn met veel te duur personeel. Elbers: “Vraagt u zich wel eens af of u bent te volgen?” Dekker: “Als schoolleider moet je ervoor zorgen dat je de ruimte pakt die er is. Ga het gesprek aan. Een focus op het leren kan betekenen dat de deelname aan een schoolvoetbaltoernooi bijvoorbeeld vervalt.” “Als schoolleider beweeg je in een complex krachtenveld”, sust Kester. ”Hoe je omgaat met wat op je afkomt en hoe je je kunt blijven richten op goed onderwijs, is zeker een dialoog waard.”

Volgens Dekker is het essentieel dat ook schoolleiders hun netwerk uitbreiden en leren van elkaar. “Positief is dat schoolleiders hier wel open voor staan”, merkt hij. “Een congres als vandaag biedt daarvoor natuurlijk een mooie gelegenheid.”  

congres-2015-d.png
Foto's: Martine Sprangers

In 2016 vindt het het AVS-congres plaats op 18 maart.

 
 

Van de AVS: 
Van de AVS

AVS-congres 2015

AVS-Congres 2015

Leiden vanuit kracht