Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » ‘We hebben het vertrouwen weten te winnen’
Onderwijspioniers bouwen aan hun nieuwe school

‘We hebben het vertrouwen weten te winnen’

Auteur: Larissa Pans

Er is iets in gang gezet. Noem het een vernieuwingsgolf of onvrede met huidige onderwijsconcepten. Ideeën om een gloednieuwe school ‘eigen stijl’ op te zetten zijn er volop. De een gaat uit van de jongensachtige, experimentele manier van leren, de ander ziet de haven als episch centrum van leren en ontdekken, een derde zet in op innovatief onderwijs voor denkende doeners. Maar eenvoudig is het niet. Drie pioniers, momenteel overuren draaiende, aan het woord.

Wat leerlingen moeten leren voor ‘de toekomst’, hoe hun talenten het beste tot hun recht komen, welke rol de maatschappij heeft in het onderwijs: allemaal factoren die van belang zijn bij het opzetten van een nieuw, eigentijd schoolconcept. Ze sluiten ook aan bij de doelen van Onderwijs 2032. De Alan Turingschool (nu nog po, in de toekomst wellicht po en vo) is een van de vier winnaars van de zoektocht Onze Nieuwe School van de gemeente Amsterdam, die subsidie krijgen om hun concept te realiseren. De school is open sinds september 2016 en daarmee het eerste winnende idee dat in de praktijk wordt gebracht. Martin Bootsma, voormalig leraar van het jaar in het primair onderwijs, is er teamleider. “Het is nog heel lastig om een eigen school op te richten, daar ben ik wel achter. Het is moeilijk en tijdrovend om op het Plan van Scholen te komen (voorwaarden vanuit de gemeente voor de oprichting, red.), vandaar dat we het haalbaarder vonden om een bestaande school (De Pool, po) over te nemen. Die zat onder de opheffingsnorm. Nu moeten we echter naast het opzetten van een nieuw onderwijsconcept ook nog een school zien te redden.” De school telt 130 leerlingen, om te blijven voortbestaan moeten het er over vier jaar tweehonderd zijn. “De Pool was een OGO-school (ontwikkelingsgericht onderwijs), dat staat haaks op het educatieve systeem dat wij voor ogen hebben. Van leerlingen moeten ‘kritisch denkende wereldburgers’ worden gemaakt en het onderwijs moet beter aansluiten op de maatschappij. ‘Innovatief onderwijs voor denkende doeners’, is de slogan geworden. De veelzijdige Britse wiskundige Alan Turing (1912-1954) – grondlegger van de informatica – is het boegbeeld van de school.
Bootsma vertelt dat ze verrast waren over hun uitverkiezing, omdat ze een vrij traditionele opvatting hebben over goed onderwijs. “Leerkracht moeten optimaal ontwikkeld worden, zodat zij leerlingen kunnen opstuwen. Hoe zorg ik ervoor dat leraren eigenaarschap krijgen over hun eigen ontwikkeling? Ze moeten weten wat ze doen: niet alleen qua pedagogisch concept, maar ook wat inhoud betreft. Leerkrachten kijken veel bij elkaar in de klas en gaan met elkaar in gesprek. Ze hebben het over hun eigen leer- en ontwikkelpunten. Als een leerkracht bij een ander meekijkt, ziet hij de lijn van de leerstof. Zo had ik collega’s van groep 3 en 4 aan elkaar gekoppeld en zij zagen daarna veel meer hoe die jaren op elkaar ingrijpen. Dat geeft grip op wat je doet. Ik heb net zelf een half uurtje bij twee klassen gezeten. Dan zit ik achterin het lokaal, zet mijn Outlook aan en schrijf aan de leerkracht wat mij opvalt aan de les, zowel positieve als aandachtspunten. Als ik de klas uitloop, heeft hij mijn email al. Het idee erachter is ook dat niet een groep van de leerkracht is. Je bent geen eiland in de school. We zijn allemaal verantwoordelijk voor alle kinderen.”
 
Aardschok
Een ingrijpende onderwijsvernieuwing inzetten gaat niet zomaar. Bootsma beaamt volmondig dat daadkrachtig leiderschap onmisbaar is. “Ik ben als teamleider verantwoordelijk voor de inhoud van ons onderwijs. De visie is leidend en daar ben ik heel sturend in. We hebben die visie langdurig besproken voor we hem instuurden. Er staat een sterk theoretisch kader en iedereen weet welke kant we op gaan. Leerkrachten stellen zichzelf ook de vraag: past dit bij mij?” Het team is overgenomen van De Pool en wordt met al deze vernieuwingen en veranderingen geconfronteerd. “Sommige leraren geven al twintig jaar op dezelfde manier les. Wat ik heb geleerd: hoe je de dingen die je in je concept hebt staan zo simpel mogelijk kunt implementeren in je onderwijs, zonder dat dat leidt tot een aardschok in je team. We hebben het vertrouwen weten te winnen. Leraren zijn enthousiast, staan in de goede leerstand. Slechts één leerkracht zag het niet zitten en is vertrokken.”
 
Jongensachtig leren
Docent en pedagoog Kimo Steenaart zit nog in de ontwikkelfase van haar schoolconcept: een KIEM/vmbo-school gericht op de specifieke ontwikkelkenmerken en talenten van jongens. Ook zij kwam als winnaar uit de bus. Ze is momenteel in gesprek met verschillende partners over samenwerking. “Mijn ambitie is gericht op 2018, dan moet mijn ideale school van start gaan. Eentje waar een jongensachtige manier van leren centraal staat, met veel ruimte voor bewegen en de ondernemerszin die jongens vaak hebben.”
Vanuit haar eigen ervaring, waarin ze zag dat veel leerlingen al werden afgeschreven voordat ze goed en wel tot bloei waren gekomen, begon ze te dromen over hoe het anders kan. De reguliere klassikale lessen van luisteren, stilzitten en aantekeningen maken doen veel leerlingen tekort, vooral jongens die meestal beter leren door iets mee te maken en die – vaker dan meisjes – bewegingsvrijheid nodig hebben. Steenaart: “Dat wil niet zeggen dat het een jongensschool wordt, integendeel, maar uitgangspunt is wel dat wát we doen moet passen bij de jongensachtige manier van leren en het tempo waarin zij zich ontwikkelen. Dankzij nieuwe wetenschappelijke inzichten weten we daar steeds meer over en dat gaan we gebruiken om beter aan te sluiten bij leerlingen. Zo wordt het een 9-tot-5 school, waar leerlingen óp school hun voorbereiding en huiswerk voor de volgende dag afhebben en daarna vrij zijn. Wij verlangen van jongens geen planning, waarvan zij het maken gezien hun ontwikkeling nog niet of nauwelijks beheersen, maar we gaan het ze wél leren.”
De transformatie van een idee naar een school is een lastig proces. “Hectisch”, noemt Steenaart, “want er spelen veel factoren mee die moeten zorgen dat het concept straks zo wordt uitgerold zoals ik het bedoeld heb. Daar zit soms een behoorlijk spanningsveld in. Toch ben ik er van overtuigd dat het gaat lukken, 2018 wordt mijn jaar.”
 
Wijde wereld
Onderwijspionier nummer drie is te vinden in Rotterdam: Nick Zuiddam is directeur van een basisschool waar alles om de haven draait. “Ik ben een schipperskind en blijf altijd een schipperskind. Ik heb een onderwijskant, maar wil op mijn leerlingen ook de zucht om de wijde wereld te leren kennen overbrengen.” Hij heeft een ton subsidie ontvangen van de gemeente in het kader van Citylab010 om het idee van de HAVENschool in de praktijk te brengen. Het is een samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en politiek. “De haven als wereld, een brede blik op een fenomeen als de haven. Alles is er: handel, talen, verschillende culturen, geschiedenis, maar ook bedrijfstakken als zorg en ict. Grappig genoeg sloot mijn concept zonder dat ik dat vooraf bewust had bedacht goed aan bij de ideeën van Platform Onderwijs2032 door het toekomstgerichte karakter en de verbinding met de samenleving. Het kan in principe overal uitgevoerd worden. Kijk wat nodig is in de regio. Bijvoorbeeld een VLIEGschoolconcept in Amsterdam, een KENNISschool in Eindhoven...” (vergelijkbaar is het initiatief Klein Amsterdam, een andere winanar van Onze Nieuwe School).
De school van Zuiddam organiseert excursies naar de Rotterdamse haven, leerlingen lopen een bliksemstage bij bedrijven die gelieerd zijn aan de haven. Van vmbo tot en met de Erasmus Universiteit: de school werkt samen met docenten van alle onderwijsniveaus. Zij komen langs om lessen te geven samen met de eigen leerkrachten. “De kinderen vinden het super, de ouders ook. Iedere gastdocent geeft les vanuit zijn eigen kennis en expertise. De beroepen van vandaag zijn niet de beroepen van de toekomst. Het gaat veel meer om skills, om talentontwikkeling, doorlopende leerlijnen en loopbaanleren, van 2 tot en met 23 jaar.”
Zonder slag of stoot gaat de invoering van het havenconcept niet. Zuiddam: “Weerstand is er zeker ook. Sommige teamleden denken: komt er weer iets bij. Wat we vragen is ook behoorlijk ingrijpend. We willen dat onze leerkrachten op een andere manier lesgeven: meer begeleidend en coachend.” Het team heeft workshops gevolgd (talentontwikkeling, ontdekkend ontwerpend leren), bracht samen een dag door in – hoe kan het ook anders – de haven en in de groepen 1 en 2 is coöperatief leren ingevoerd. “Ik ben ervan overtuigd dat we met dit havenconcept lang vooruit kunnen.”
Het is ze alledrie niet in de koude kleren gaan zitten, een school uit de grond stampen. Zuiddam: “Je moet accepteren dat overleggen veel tijd kost, dat je veel meer uren draait dan die veertig per week. Ik wil echt dat deze school vooruit gaat.” Bootsma: “Het team van de Alan Turingschool heeft de hele kerstvakantie keihard doorgewerkt. Er is een professionele marketingcampagne opgezet met flyers, filmpjes en een restyling van de website om ouders en leerlingen te verleiden naar ons te komen.” Kimo Steenaart: “Het is heel intensief. Ik ben er 24/7 mee bezig, ‘s nachts denk ik er nog over na.” 

Downloads en links
Gepubliceerd op: 10 februari 2017

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Zicht op pensioen (Herziene versie maart 2018)