Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Veiligheid bieden is kern van traumasensitief onderwijs
Passend onderwijs

Veiligheid bieden is kern van traumasensitief onderwijs

Auteur: Irene Hemels

Kinderen die langdurig in een stresssituatie zitten ontwikkelen gedrags- en concentratieproblemen. Dat geldt voor vluchtelingenkinderen, maar ook voor kinderen met andere trauma’s. Een traumasensitieve aanpak op school heeft grote impact. “De school als veilige baken voorkomt dat een leerling verder beschadigt.”

Een leerling met een trauma heeft vooral behoefte aan een stabiele factor zegt Hanneke Blom, meerscholendirecteur van de Eerste Nederlandse Buitenschool (ENBS). “Als school kun je dat zijn. Een trauma oplossen en wegnemen kun je niet. Je moet ook niet op de stoel van behandelaar gaan zitten, maar door een sensitieve werkwijze kun je de school voor een kind met een trauma veilig maken, waardoor het ook ruimte gaat ervaren om tot leren te komen.” De ENBS werkt sinds 2010 met traumasensitief onderwijs. Blom: “Wij zijn een school voor kinderen met internaliserende psychiatrische en gedragsproblematiek, maar merkten dat bij een deel van de kinderen meer aan de hand was. Grenzen stellen is heel belangrijk, maar een getraumatiseerd kind moet je bijvoorbeeld geen time-out geven door het op de gang te zetten. Hierdoor voelt het zich juist afgewezen en ben je onbewust verkeerd bezig. Bij een trauma moet je reactie er altijd op gericht zijn het stressniveau te verlagen en de relatie te herstellen.” Bij traumasensitief onderwijs ligt de nadruk op voorspelbaarheid, betrouwbaarheid (doen wat je zegt en zeggen wat je doet), een ontspannen rustige toon, een open leer- en een betrokken luisterhouding. Blom: “Het is een verdieping van wat je als leraar al beoogt te doen. Als je dit goed en consequent doet, zie je een leerling minder ontploffen, zich ontspannen en loskomen van de ‘zichzelf-staande-houdenmodus’. Het raakt ont-strest en kan geconcentreerder werken en actiever deelnemen aan het onderwijs.” Het is van belang dat de school dit breed draagt, benadrukt ze. “Van de conciërge en leraren tot de directeur. Als iedereen dezelfde attitude heeft, word je als school echt die vertrouwde en veilige omgeving.”

Geen trauma, wel stress
Uit meerdere onderzoeken blijkt volgens Augeo – een kennisorganisatie die ondersteuning biedt voor kinderen in de knel – dat het merendeel van de kinderen niet getraumatiseerd raakt als zij hebben blootgestaan aan schokkende gebeurtenissen als oorlog en vluchten of ingrijpende situaties als mishandeling, vechtscheiding en verwaarlozing. Zij herstellen zonder specifieke therapie, legt hoofd onderzoek & innovatie Marga Haagmans uit. Wel ervaren veel kinderen als gevolg van hun ervaringen stressklachten. De steun van een betrouwbare volwassene in hun directe omgeving is vaak voldoende om hiermee om te kunnen gaan. “Stress heeft invloed op de ontwikkeling van de hersenen. Je ziet dat deze kinderen voortdurend alert zijn op mogelijk gevaar, ook als dat niet nodig is. Ze komen niet toe aan leren, want hun hoofd wordt letterlijk in beslag genomen door allerlei andere dingen. Door op school consequent op een sensitieve manier te reageren, geef je het kind de kans om het stressniveau te laten dalen en weer toe te komen aan leren.” Het woord trauma gebruikt Haagmans van Augeo liever niet. “Wij noemen het ingrijpende levenservaringen waardoor kinderen langdurig stress ervaren. Een trauma is een diagnose die door een ggzprofessional moet worden vastgesteld.” Traumasensitief onderwijs is niet zozeer een nieuwe didactische aanpak, maar een manier van omgaan met gedrag, aldus Haagmans. “School is de natuurlijke plaats hiervoor. Leraren willen kinderen graag helpen en begrijpen. Ook zien zij de leerling een groot deel van de dag. Dit laat onverlet dat ouders hierin ook een rol spelen.” Een kind veiligheid bieden is de kern van traumasensitief onderwijs. Zegt ook Leony Coppens, klinisch psycholoog en een van de auteurs van ‘Lesgeven aan getraumatiseerde kinderen, een praktisch handboek voor het basisonderwijs’ (SWP, 2016). “Getraumatiseerde kinderen voelen zich vaak lang na het meemaken van traumatische ervaringen nog steeds onveilig. Veel van hun (vaak negatieve) gedrag komt daaruit voort. In plaats van daarop te focussen, kun je je als leraar beter richten op hoe een leerling zich veilig kan voelen. Als een kind zich veilig voelt, kan het zelf zijn gedrag weer onder controle krijgen.”

Augeo Academy voor Sociale Veiligheid biedt vanaf november 2016 de cursus ‘Traumasensitief lesgeven’. www.augeo.nl Stichting Tussenspel verzorgt creatieve vaktherapie (beeldend, drama, spel of muziek) voor asielkinderen op scholen. www.tussenspel.nl

Gepubliceerd op: 25 september 2016

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Integrale Kindcentra, handboek voor directeuren en bestuurders