Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Veertig uur is de max
Op zoek naar betere bal ans tussen taken en tijd

Veertig uur is de max

Auteur: Daniëlla van ‘t Erve

Vanaf 1 augustus 2015 geldt voor het primair onderwijs een 40-urige werkweek. Het is een van de onderdelen uit de cao die beheersing van de werkdruk als speerpunt heeft.

De introductie van de 40-urige werkweek zorgde voor nogal wat onrust vlak voor de zomer. Schoolleiders werkten zich een slag in de rondte om hun invoeringsplannen op tijd af te hebben. De helpdesk van de AVS kreeg veel vragen, bijvoorbeeld over hoe je deze maatregel goed kunt uitleggen aan het team. ‘We moeten alleen maar meer doen in minder uren, terwijl we ook nog verplicht zijn door te werken in de vakanties’, is een veelgehoorde conclusie. Het lijkt paradoxaal: de werkdruk verlichten door het aantal uur per week te beperken. Maar de sociale partners hopen dat de 40-urige werkweek de balans tussen taken, beschikbare tijd en ervaren werkdruk beter zichtbaar maakt. Door met het team afspraken te maken over taken en taakverdeling kan de torenhoge werkdruk worden aangepakt. De cao biedt hiervoor een keuze tussen het huidige basismodel waarin een fulltimer maximaal 930 van de 1.659 uur lesgeeft per jaar, of het overlegmodel waarin de zwaarte van het werk (klassengrootte, zorgleerlingen) kan worden meegewogen en er geen maximum lessentaak is.

Ruimte geven
Daltonschool het Klokhuis in Duiven (15 personeelsleden en 200 leerlingen) valt onder Stichting Proles. Schoolleider Ans Spee: “De invoering van de 40-urige werkweek betekent dat je teruggaat naar de basis: waar word je precies voor betaald? Er ontstaat een goede discussie over welke taken er zijn, welke we willen doen en hoe we die verdelen. Het lijkt een heel gedoe, maar als we er even over doorpraten, blijft de invulling vrijwel hetzelfde als andere jaren. Ook toen werkten we al door in vakanties, maar nu wordt duidelijk dat dat ook echt werktijd is.”
“Ik vind het mooi dat het bestuur de invulling van die veertig uur vrij laat, maar ik worstel er ook mee”, vervolgt Spee. “Hoe weet ik zeker dat tijd thuis effectief wordt besteed? Als de opbrengsten floreren, is het een ander verhaal. Het is een zoektocht naar hoe leerkrachten de ruimte te geven.” Ze vindt het goed dat de cao eigen verantwoordelijkheid centraal zet. “Tijdens een aantal teambijeenkomsten is de cao besproken. Ik ga er vanuit dat iedereen er inmiddels bekend mee is. Dat ze zelf weten waar ze recht op hebben. Datzelfde geldt voor het inzetten van de duurzaamheidsuren. Iemand weet zelf het beste wat hij of zij nodig heeft en door dat zelf uit te zoeken, wordt de professionele ontwikkeling ook iets van hem of haar zelf, in plaats dat ik het opleg.” Van het overlegmodel zou Spee een warm voorstander zijn, omdat je hiermee de taken beter op maat kunt verdelen. Toch lost het volgens haar niet alles op. “Het lijkt me heerlijk om van 8 tot half 5 te werken en daarna gewoon de deur dicht te trekken. Helaas lukt dat niet. Er zijn altijd onverwachte taken die moeten gebeuren. Dat geeft niet, het maakt mijn werk ook afwisselend en leuk, maar het vreet wel tijd. Op het moment dat je in het onderwijs echt je uren gaat tellen, is het wellicht tijd voor een andere baan. Het is en blijft een job waarbij passie en gedrevenheid belangrijke drijfveren zijn.”

Eyeopener
Obs Overlaat in Tolkamer is een eenpitter (23 personeelsleden en 350 leerlingen) en werkt volgens het overlegmodel. Schoolleider Sandra van Diessen nam haar team vanaf het begin mee in de plannen voor de 40-urige werkweek. “Zodra er een nieuw item van de cao was uitgewerkt, bespraken we dat. Op die manier raakte het team als vanzelf enthousiast. Het basismodel was geen optie volgens hen, het doet geen recht aan waar iemand goed in is of waar zijn of haar interesse ligt. In een officieel gesloten stemming bleek 100 procent voor het overlegmodel te gaan.” ‘Vakantie van de kinderen is niet onze vakantie. Lesdagen zijn niet hetzelfde als werkdagen.’ Dat heeft Van Diessen steeds moeten herhalen. “Het meest prettige is dat je inzicht krijgt in het aantal uren dat je maakt. Of je nu de baard van sinterklaas breit of aan het lesgeven bent: elk uur telt. Het maakt het makkelijker om uit te leggen wat de werktijdfactor inhoudt. Voorheen voelde het terugkomen voor vergaderingen vaak als een soort geste, nu zien ze dat het gewoon onder werktijd valt. Dat was hier echt een eyeopener.” Van Diessen vroeg leerkrachten na te denken over hoeveel lesdagen ze willen werken en welke werktijdfactor (wtf) ze daarbij het liefste zien. De invoering van het vijfgelijkedagenmodel dit schooljaar maakt de puzzel voor haar eenvoudiger: elke dag telt 8 uur, ofwel 0,2 wtf. “We hebben ook lang over de opslagfactor gesproken”, vertelt ze. “Uiteindelijk kwamen we op het maximum van 45 procent en daar valt alles onder wat te maken heeft met het lesgeven aan kinderen. Van voorbereiding en nakijken tot de vergaderingen, ouderavonden en het maken van het rapport. Dat ze dus niet tot achter de komma willen uitrekenen hoeveel tijd iets kost, daar ben ik blij om. Zo ervaren ze de ruimte om hun werk goed te kunnen doen, zonder op alle slakken zout te hoeven leggen.” Ook dit team heeft alle taken en uren die ervoor staan kritisch bekeken. Het aantal uur per schooltaak bleek vrij willekeurig. Zo deden het ene jaar zes mensen mee in het kerstproject en het andere jaar vier, terwijl er acht uur per persoon voor stond. Van Diessen: “Het is misschien flauw om het in geld uit te drukken, maar als elke dag 350 euro kost, kun je daarmee wel eenvoudig uitrekenen hoeveel zo’n kerstproject kost en of dat wel reëel is. Doordat we het curriculum zo goed tegen het licht hebben gehouden, maken we dit jaar een frisse start.”
Krachtig
Het zelf inzetten van de duurzaamheidsuren is nog best spannend, merkt Van Diessen. “Professionaliseren gaat verder dan een training of een cursus, maar leerkrachten vragen zich af of ze wel de goede keuze maken. Leren van elkaar is een krachtig middel. Om dat mogelijk te maken hebben we de helft van de vergaderingen geschrapt. In plaats daarvan zitten we elke dag twintig minuten bij elkaar en nemen we de belangrijkste praktische dingen door. Daardoor houden we tijd over voor professionalisering in de breedste zin.” De school heeft het goed op de rit, maar Van Diessen benadrukt dat dat niet wil zeggen dat ze klaar zijn. “We gaan twee keer evalueren en in functioneringsgesprekken komt het aan de orde: klopt het plan, wat kan beter, hoe gaan we het anders doen? Het heeft tijd nodig en je moet het blijven uitleggen. Vanochtend nog vroeg een collega hoe het kan dat ze dezelfde wtf heeft als haar duocollega, maar dat er bij haar 57 uur meer onder de streep over blijft. Dan leg ik uit dat zij gekozen heeft om minder les te geven, waardoor de opslagfactor lager is en dus haar schooltaken hoger. Dat uitleggen doe ik graag. Deze cao biedt de mogelijkheid om een ieder op zijn kwaliteiten in te zetten, waarmee je het hele team versterkt, wat weer het onderwijs ten goede komt.”

Vijf vragen over de CAO PO
Werkt iedereen in het primair onderwijs nu veertig uur?

Ja. De 40-urige werkweek geldt voor al het personeel. De maximale werktijd blijft 1.659 uur. Soms wordt er meer gewerkt per week, bijvoorbeeld door rapportbesprekingen of tienminutengesprekken. Als er incidenteel en in opdracht van de werkgever meer wordt gewerkt dan veertig uur per week, is er sprake van overwerk. Deze uren worden gecompenseerd voor de volgende schoolvakantie. Als dat niet lukt, maakt de werkgever met de werknemer afspraken over uitbetaling van deze uren of compensatie op een later moment.

Waarom hebben leerkrachten minder vakantie?
Dat klopt niet: het vakantieverlof blijft hetzelfde, namelijk voor een fulltimer in totaal 428 klokuren, inclusief feestdagen. Dit staat gelijk aan 10,7 weken vakantie. Doordat de werkweek teruggebracht wordt tot veertig uur, betekent dit dat er werkdagen zijn die in de schoolvakantie van leerlingen vallen. Dat was altijd al zo voor scholen die uitgaan van (52 weken – 10,7 vakantieweken =) 41,3 werkweken. Scholen die tot nu toe dertien weken vakantie inplanden, kwamen uit op werkweken van ruim boven de veertig uur. De sociale partners hopen door de invoering van een 40-urige werkweek die permanente werkbelasting te verminderen door het werk te spreiden over meer weken.

Hoe zit het met teamscholing en professionalisering?
De 10 procent deskundigheidsbevordering is afgeschaft en hierdoor komt er 166 uur per fulltime baan vrij. De helft daarvan kan de werknemer zelf besteden aan zijn eigen professionele ontwikkeling, dat komt op twee klokuren per week. De overige 83 uur kan de werkgever besteden aan scholing voor het hele team. Gemiddeld is er 500 euro per werknemer beschikbaar voor professionalisering. Daarnaast behouden scholen in de lumpsum gelden voor teamscholing.

Wat is er gebeurd met de adv, compensatieverlof en bapo?
Adv is in 2009 al afgeschaft en met de invoering van de 40-urige werkweek is het compensatieverlof komen te vervallen. In het nieuwe systeem maken werkgever en leerkrachten afspraken over de maximale lessentaak en taakverdeling. Bapo en leeftijdsuren voor onderwijsondersteunend personeel zijn afgeschaft, met een overgangsregeling voor degene die er al gebruik van maakte. In plaats daarvan komt de regeling voor duurzame inzetbaarheid die gericht is op arbeidsparticipatie en ontwikkeling van álle werknemers. Er is een budget van 40 uur voor iedereen (naar rato), een extra budget van 40 uur voor startende leerkrachten en een extra budget van 130 uur voor werknemers vanaf 57 jaar.

Hoe zit het met een nieuwe cao?
De sociale partners kwamen voor de zomer niet tot een akkoord en streven nu naar een nieuwe cao per 1 juli 2016. Concreet betekent dit dat de huidige cao doorloopt en dat het overgangsrecht uit de Wet Werk en zekerheid geldt. Scholen kunnen de bestaande regels voor vervanging en tijdelijke contracten dus blijven hanteren tot 1 juli 2016.

Het abc van de CAO PO ‘De CAO PO 2014–2015 is zo ingewikkeld’ is een veelgehoorde opmerking. Dit komt omdat het in feite een dubbele cao is: oude en nieuwe bepalingen zijn erin opgenomen. De AVS heeft daarom een handzame ABC-wegwijzer gemaakt als handvat voor de regelgeving. Per onderwerp, op alfabet, gerangschikt.
Bestellen: www.avs.nl/vereniging/onsaanbod

Gepubliceerd op: 3 september 2015
Neem contact op met de AVS Helpdesk

Vermeld altijd uw lidmaatschapsnummer als u contact opneemt met de Helpdesk.

Leden van de AVS kunnen de Helpdesk bellen met uiteenlopende vragen over vakgerelateerde zaken. Iedere maand wordt één vraag beantwoord in Kader Primair.

Bereikbaarheid
De Helpdesk van de AVS is op de volgende dagen en tijdstippen bereikbaar voor leden:

Maandag:
13.00 - 16.30 uur.
Dinsdag tot en met vrijdag:
9.30 - 12.30 uur en 13.00 - 16.30 uur.

Telefoon: 030-2361010 of helpdesk@avs.nl

Verschenen in

Kader Primair 1 (2015-2016) (Verder in dit nummer)

Thema's

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Goed onderwijs, goede MR (7e herziene uitgave september 2018)