Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Simpel leidinggeven aan complexe zaken
Boekbespreking van 'Vrijheid in verandering. Leidinggeven; complex of toch simpel?' (Michael Fullan)

Simpel leidinggeven aan complexe zaken

Auteur: Charles van der Horst

Fullan begint het boek met een beschouwing op de begrippen ‘vrijheid van’ en ‘vrijheid tot’. Deze vormen de basis om in een dialoog tot verandering te komen. ‘Vrijheid van’ gaat over het loslaten van richtlijnen en het opheffen van beperkingen. Het maken van eigen morele keuzes is hierbij meer leidend dan van bovenaf opgelegde richtlijnen. Wanneer je over meer vrijheid beschikt, ontstaat de ‘vrijheid tot’ het bepalen wat te doen. In een schoolorganisatie heeft dit te maken met een op gedeelde waarden gebaseerde (school)cultuur, de mate van autonomie van medewerkers en de mate waarin zij aangemoedigd worden om nieuwe ideeën te ontwikkelen.
Het oplossen van complexe problemen vraagt om het zoeken naar werkbare oplossingen. Fullan introduceert daarbij het begrip ‘simplexiteit’: een complex probleem zodanig oplossen door een beperkt aantal factoren vast te stellen en bespreken die een wezenlijk verschil kunnen maken. Om grip te krijgen op werkdruk bijvoorbeeld, kun je de taken in het taakbeleid (zoals het dagelijkse correctie- en voorbereidingswerk) kritisch analyseren en intervisie hebben over de werkdrukbeleving. Dit zijn twee deelaspecten waarmee werkdruk als geheel aangepakt kan worden. Door alleen hierop te focussen, wordt complexiteit vermeden en kan er gecommuniceerd worden op basis van eenvoud, duidelijkheid en openhartigheid. Deze mindset vraagt om een dialoog tussen leidinggevende en medewerkers, waarin wordt gesproken in de geest van het (school) beleid en op basis van vastgestelde (school) waarden en doelen. Simplexiteit vraagt van de leidinggevende dat deze een simpele, consistente en duidelijk communiceerbare boodschap heeft voor de medewerkers. Die richting geeft aan de verandering of het oplossen van een probleem. Deze boodschap bestaat uit drie ingrediënten:

  • geeft richting, is aantrekkelijk en gaat steeds over de overbrugbare kloof (visie);
  • is doel- en resultaatgericht en voor allen betekenisvol (focus);
  • past in de traditie van de organisatie, verenigt de ideeën van velen en stimuleert collegiaal leren (verbinding).

Kenmerkend voor deze mensgerichte stijl van leidinggeven is de overgang van een ‘regelsysteem’ – denken in het beheersen van systemen, regels, rechten en routines – naar een ‘dialoogsysteem’. Waarbij het mobiliseren van energie, vertrouwen,verantwoordelijkheid en verbeelding centraal staan.

Om te komen van ‘vrijheid van’ naar ‘vrijheid tot’ spelen volgens Fullan vier factoren een rol: autonomie en samenwerking, feedback, verantwoordelijkheid en verspreiding. Deze dragen bij aan betere prestaties, ontwikkeling van mens en organisatie, interne en externe verantwoordelijkheid en het loskomen van hiërarchische top down-structuren. In vier achtereenvolgende hoofdstukken beschrijft Fullan deze factoren als de sleutels om simplexiteit vorm te geven. ‘Vrijheid in verandering’ is een inspirerend boek voor schoolleiders en -bestuurders in het funderend onderwijs. Aan de ogenschijnlijke simpele benadering om complexe problemen op te lossen, ligt een stevige wetenschappelijke basis ten grondslag. Dat geeft deze prettig leesbare uitgave veel diepgang en goede handvatten om het dialoogsysteem als een praktisch veranderingsmodel in het onderwijs in te voeren. De essentie kan per direct, zonder gecompliceerde trajecten, door de lezer in de praktijk worden gebracht.

Charles van der Horst is directeur van Jenaplanschool Montini in Baarn.

Vrijheid in verandering. Leidinggeven; complex of toch simpel? Michael Fullan, 2016, uitgeverij Onderwijs Maak Je Samen, ISBN: 978-90-79336-17-3

Gepubliceerd op: 5 december 2016

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

De jaartaak in het primair onderwijs (Nieuwe versie februari 2018)