Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » ‘Schorsen is vaak teken van onmacht’
Incidentenmanagement rond ‘time-out’ teamlid

‘Schorsen is vaak teken van onmacht’

Auteur: Irene Hemels

Een techniekinstructeur die naar huis werd gestuurd omdat hij de profeet Mohammed zou hebben beledigd in de klas. Het ‘nekvelincident’ dat leidde tot schorsing van een onderwijsassistent. Een geschorste docent vanwege het bekijken van naakte vrouwen tijdens het surveilleren. Begin dit jaar stonden de media bol van de incidenten in het onderwijs waarna schorsing volgde. Hoe stel je je als schoolleider op in dit soort situaties?

Schoolleiders van de gewraakte scholen willen niet praten over de incidenten die hebben plaatsgevonden. Ook andere schoolleiders en schoolbesturen branden zich liever niet aan vragen als: hoe steun je je leraar en voorkom je dat het uit de hand loopt? Toch vraagt het onderwerp om reflectie. Zeker sinds de Tweede Kamer zich erover uitsprak en minister Slob hoopt dat scholen meer beleid gaan opstellen om ‘paniekreacties’ te voorkomen.
 
Paniekreactie
Schorsing is wel degelijk een paniekreactie, vindt ook Klaas Hiemstra, directeur Stichting School & Veiligheid die scholen (po, vo en mbo) ondersteunt bij het bevorderen van een sociaal veilig klimaat. Neem de incidenten rond de techniekinstructeur en het nekvelincident. “Wat opvalt aan deze incidenten, waarbij personeelsleden zijn geschorst en die in de media zijn gekomen, is dat de schoolleiding vooral achteraf ingrijpt. Je ziet dat leerlingen grenzen zijn overgegaan en docenten weten even niet meer hoe ze daarmee moeten omgaan. Dat leidt tot een incident. Schorsing is dan vaak een teken van onmacht. Het heeft arbeidsrechtelijke consequenties en wekt de indruk alsof het allemaal de verantwoordelijkheid is van die ene leraar. Die moet even weg en wordt op afstand gezet, terwijl je met elkaar als team en schoolleiding verantwoordelijk bent voor de veiligheid op school.” Vaak zijn aan een incident al signalen voorafgegaan. “Het lijkt een moment waarop alles misgaat, maar zo’n incident staat zelden op zichzelf. Vaak rommelt het, is er een bepaalde sfeer. Ik kan me niet voorstellen dat het in één keer moeilijk gaat bij de leraar, de leerling of de groep die het betreft. Het kan dat een leraar niet professioneel handelt, maar in de meeste gevallen heeft alles wat aan interactie plaatsvindt zich in de loop der tijd opgebouwd.”
 
Privédomein
We spreken een schoolleider die zich opeens geconfronteerd zag met een groep ouders die eiste dat een leerkracht op non-actief werd gezet, omdat de veiligheid van hun kinderen in het geding zou zijn. Dat de leerkracht in zijn privésituatie met speelgoed kunst maakt die reacties oproept, werd door ouders aangehaald als verzwarende omstandigheid. De directeur van deze school, die anoniem wil blijven*, zegt: “In plaats van hierover het gesprek aan te gaan met de leerkracht, stond op zeker moment een grote groep ouders voor de deur met een eisenpakket en een waslijst aan futiele klachten en grieven. Het gaat om een goed functionerende leerkracht en er is geen sprake van dat we op eisen van ouders ingaan. Wij treden niet in het privédomein van de leraar, tenzij de waarden van de school als pedagogisch instituut worden aangetast en het om een strafbaar feit gaat. Dat was hier niet het geval.”
 
Druk van buitenaf
Er was een groepsdynamiek onder ouders ontstaan die niet meer te keren was, aldus de schoolleider. Ook hij had de mogelijkheid om als ordemaatregel de leerkracht te schorsen. “Ik weet het fijne niet van de situaties met geschorste personeelsleden die begin dit jaar in de media zijn gekomen, maar het lijkt me duidelijk dat als een medewerker geschorst wordt hangende een onderzoek, dat die medewerker dat niet positief opvat. Ik geloof niet dat schorsen dé manier is om rust te krijgen op school. Het lijkt me vaak bedoeld als reactie op druk van buitenaf. Bij ons was de druk ook groot, chanterende ouders die zeiden hun kinderen van school te halen. Maar wij hebben die keuze bewust niet gemaakt. Ouders gaan niet over het functioneren van een leerkracht.” Inmiddels zit de leerkracht ziek thuis. Had een schorsing de leerkracht kunnen beschermen tegen de druk? De schoolleider denkt van niet: “Het had misschien kunnen helpen voor diens gezondheid, maar met die maatregel had de leerkracht zich niet door ons gesteund gevoeld. Het zou ook een regelrecht toegeven aan de ouders zijn geweest. Dat is geen goede boodschap. Wij zijn pal voor deze leerkracht blijven staan. Als school kunnen we tegen een stootje. We hebben een goede reputatie en kunnen wel wat hebben, hoewel we nu wel een goede leerkracht hebben die beschadigd is en uiteindelijk onder de druk is bezweken.”
 
Blijf bij je eigen principes
Er is wel een belangrijke les geleerd. “Achteraf had ik niet moeten toestaan dat we de klachtenbrief van de ouders in ontvangst namen. We hadden meteen moeten zeggen: we gaan met elke ouder apart praten over zijn kind om te kijken welke problemen er worden ervaren.” De belangrijkste boodschap aan collega-schoolleiders luidt: blijf bij je eigen principes en laat je niet leiden door druk of chantage. “Dat zeg ik nu wel, maar natuurlijk hebben we met elkaar om de tafel gezeten en ons afgevraagd waar dit zou eindigen.”

Eufemismen
Het kan dus wél: bij een incident met een personeelslid níet kiezen voor schorsing. Het komt overigens nogal eens voor dat de schoolorganisatie spreekt van een ‘time-out’ of ‘op non-actief stellen’ van de leraar, terwijl het om schorsing gaat. Bij het nekvelincident werd bijvoorbeeld gesproken over ‘vrijstelling van werkzaamheden’. Het zijn allemaal eufemismen voor dat ene middel, zegt Hilde Mertens, directeur/bestuurder van Stichting Onderwijsgeschillen. “Het is heel simpel: als je niet arbeidsongeschikt bent en je taken niet mag uitvoeren, ben je geschorst.” Medewerkers ervaren een schorsing als negatief, ook als die ingezet is als ordemaatregel, constateert ook Mertens. “Een ordemaatregel na een incident is geen disciplinaire maatregel. Men doet het om rust te brengen en/of onderzoek te doen, maar het voelt voor de geschorste medewerker alsof hij iets verkeerds heeft gedaan, alsof de directie niet achter hem staat en het gezag van het leraarschap naar beneden wordt gehaald. Een geschorste medewerker voelt zich al gauw aangeschoten wild. Dat kan ik ook begrijpen, omdat hij als gevolg van de schorsing onderwerp van gesprek en kritiek is. Ik snap ook dat het voor de schoolleiding moeilijk is, die heeft wel iets af te wegen. De leiding is in zo’n situatie ook onderhevig aan druk en onder druk neem je misschien niet altijd goede besluiten.”
 
Grenzen opzoeken
Investeren in een goed, sociaal veilig klimaat op school kan incidenten voorkomen, aldus directeur Hiemstra van Stichting School & Veiligheid. “Leraren moeten ruimte geven aan leerlingen om hun grenzen op te zoeken én moeten grenzen aangeven. Zij dragen zorg voor een veilig klimaat, maar zijn soms zelf ook mikpunt van onveiligheid. Tegelijk is het van belang om grenzen opzoeken niet per se als ordeverstoringen in het leerproces te zien of verstoringen in het opgroeien. Het hoort erbij. Maar als je dat niet goed oppakt als school, worden het incidenten.” De schoolleiding heeft hierin een belangrijke taak, zegt Hiemstra. “Die moet de voorwaarden voor sociale veiligheid creëren. De sfeer moet zo open zijn dat lastige onderwerpen bespreekbaar zijn, dat je bij elkaar in de klas kijkt en elkaar feedback geeft. Zijn we als team steunend naar elkaar? Niemand kijkt meer op van klassen die het bloed onder de nagels vandaan halen. We hoeven dus niet te doen alsof er niets aan de hand is. Sociale veiligheid maak je met elkaar. Daarin heeft iedereen een verantwoordelijkheid, ook leerlingen en ouders.” 
 
*De naam van de schoolleider is bekend bij de redactie.
 
 
Schorsing in het onderwijs
 
De onderwijscao’s kennen twee vormen van schorsing:
 

  1. Schorsing als disciplinaire maatregel. Dit is een sanctie als een medewerker zich schuldig maakt aan plichtsverzuim. Dit kan een opstap zijn naar een ontslagprocedure.
  2. Schorsing als ordemaatregel. Bij het nekvelincident en het incident rond de techniekinstructeur gaat het om deze schorsingsvorm. Na een incident schorst het bestuur of de schoolleiding de medewerker (maximaal vier weken) in het belang van de organisatie, omdat de veiligheid dit vraagt of om rust te creëren en het incident te onderzoeken. Voordat tot schorsing wordt besloten, moet de medewerker de gelegenheid krijgen zijn zienswijze te geven. De medewerker kan tegen de schorsingsmaatregel in beroep gaan bij de Commissie van beroep funderend onderwijs.

 
In beroep
Van de 74 beroepen die in 2018 aanhangig waren bij de Commissie van beroep funderend onderwijs, ging het in 27 van de gevallen om beroep tegen schorsing als ordemaatregel. De commissie deed slechts in 26 van de 74 zaken uitspraak. In veel van de beroepen tegen schorsing als ordemaatregel is geen uitspraak gedaan. Dat is het geval als de werknemer het beroep intrekt, meestal omdat partijen tot overeenstemming gekomen zijn. In de uitspraken over schorsing is het beroep van de werknemer vaker wel dan niet gegrond verklaard.
 
Bron: Jaarverslag 2018 Commissie van beroep funderend onderwijs, Stichting Onderwijsgeschillen, www.onderwijsgeschillen.nl

Gepubliceerd op: 11 mei 2019

Verschenen in

Kader Primair 9 (2018-2019) (Verder in dit nummer)

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Op naar een integrale aanpak (Ontschotting in het sociale domein)