Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Schoolontwikkeling als legpuzzel in plaats van waslijst
Leergang Verbindend leiderschap

Schoolontwikkeling als legpuzzel in plaats van waslijst

Auteur: Susan de Boer

“Als leidinggevende denk je vaak dat je zelf de vinger aan de pols moet houden, maar leerkrachten kunnen ook aan elkaar verantwoording afleggen”, zegt Marc Hendriks, schoolleider van basisschool De Schatgraver in Landgraaf. In de nieuwe zesdaagse leergang ‘Verbindend leiderschap’ leren leidinggevenden in het onderwijs zowel inhoudelijke schoolvernieuwingen als leraren met elkaar te verbinden. 
 
“We zijn met veel veranderingen bezig”, vertelt schoolleider Marc Hendriks van basisschool De Schatgraver in Landgraaf. “We willen daar verbanden tussen leggen om fragmentering tegen te gaan. Door een mindmap te maken van het jaarplan, krijgen we overzicht en zie je waar de raakvlakken liggen. Ons huiswerkbeleid hebben we bijvoorbeeld aangepast door het te koppelen aan 21e eeuwse vaardigheden.” Hendriks volgde in 2017 de leergang ‘Verbindend leiderschap’ van onderwijskundige en trainer Jan Jutten. Deze leergang wordt vanaf dit najaar gegeven via het AVS Centrum Educatief Leiderschap. “Ik heb het ervaren als een hele fijne leergang. Het verbindt verschillende onderwijsconcepten met elkaar en voegt er diepere elementen aan toe.” Voor Hendriks was een belangrijke eyeopener dat leraren elkaar kunnen aanspreken op gedrag en verantwoordelijkheden. “Zij vormen werkgroepen, bijvoorbeeld over onderzoekend leren. Ze leggen geen verantwoording af aan mij, dus verticaal, maar naar elkaar, horizontaal.” Een ander nieuw inzicht dat de schoolleider heeft opgedaan is dat het niet nodig is om draagvlak binnen het team te organiseren voor een vernieuwing. “In de school borrelen allerlei ideeën en initiatieven op. Als vier of vijf mensen een goed plan hebben dat past binnen de visie van de school, kunnen ze ermee aan de slag gaan. Als het succesrijk is, verspreidt het zich over de school.”
 
Isolement
De leergang is gebaseerd op het boek ‘De verbindende schoolleider’ (oorspronkelijke titel Coherence: the right drivers in action) van Michael Fullan en Joanne Quinn. Alle deelnemers krijgen het boek bij aanvang en elke dag van de leergang is gebaseerd op een hoofdstuk uit het boek. “Dan bespreken we in groepjes het hoofdstuk dat centraal staat”, vertelt trainer Jutten. “Daarbij leggen we de verbinding met de eigen schoolpraktijk. De dag is vervolgens opgebouwd uit blokjes informatie en opdrachten die deelnemers individueel of in groepjes uitvoeren.”
Volgens Jutten is ‘fragmentering’ vaak het probleem bij schoolontwikkeling. Leraren en schoolleiders zien door de bomen het bos niet meer. Een knelpunt is ook dat leraren wel zichzelf professionaliseren, maar hun expertise vervolgens niet goed delen met de rest van het team. “Het zijn dan excellente leraren in de school, maar ze moeten excellente leraren zijn voor de school. Als de focus niet ligt op de ontwikkeling als team, is het puur toeval of een kind goed onderwijs krijgt.” De oorzaak van het slecht functioneren van leraren is vaak dat een leraar te veel in een isolement verkeert. “Daarom is horizontale verantwoording en transparantie belangrijk. Leraren kunnen regelmatig met elkaar de resultaten bespreken en nagaan waar ze tegenaan lopen in hun onderwijs.”
 
Helikopterview
Als resultaat van de leergang ziet Jutten dat schoolleiders over het algemeen anders leren omgaan met ontwikkelingen. “De schoolontwikkeling gaat er minder uitzien als een waslijst waar steeds iets aan wordt toegevoegd en waardoor de werkdruk ook hoger wordt. Het wordt meer een legpuzzel. Leidinggevenden gaan de samenhang zichtbaar maken in bijvoorbeeld mindmaps of schema’s.” Een ander beeld dat hij graag gebruikt is werken ‘vanaf het balkon’ versus werken ‘op de dansvloer’. “Met coachen, lesbezoeken afleggen en functioneringsgesprekken werk je als schoolleider in het systeem, op de dansvloer. Terwijl je vanaf het balkon het systeem overziet. Je hebt een helikopterview, je kunt werken aan het systeem.” Na de leergang zijn schoolleiders minder gericht op individuele leraren en meer op het team als geheel. Hoe een leraar zich gedraagt, hangt sterk samen met de context. “Een enthousiaste leraar die terecht komt in een ontevreden en klagend team, kan dat enthousiasme moeilijk vasthouden. Omgekeerd is het voor een klagende leraar lastig om in een enthousiast team het klagende gedrag te blijven vertonen. Voor schoolleiders betekent dit dat ze moeten werken aan de cultuur in een school. Dat ze leraren de ruimte geven om te experimenteren zonder dat daarvoor commitment van het hele team nodig is, draagt daaraan ook bij.”
 
In de laatste bijeenkomst van de leergang krijgt ‘duurzaam leiderschap’ aandacht. Ook hierbij is verbinden een belangrijk element. Jutten: “Isolement, ook van schoolleiders, is de vijand van ontwikkeling.”

Gepubliceerd op: 7 april 2018

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs

 

Deel dit artikel

De jaartaak in het primair onderwijs (Nieuwe versie juni 2019)