Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Samenbundeling is niet hét antwoord

Samenbundeling is niet hét antwoord

Auteur: Joëlle Poortvliet

Terwijl in het primair onderwijs nog volop samenwerking wordt gezocht, komt het bedrijfsleven terug op de laatste fusie-explosie. Lopen de softere sectoren achter de feiten aan? Fusie-expert Hans Schenk hoogleraar Economie aan de Universiteit van Utrecht en hoofd van het Tjalling Koopmansinstituut, dat onderzoek doet naar de dynamiek van overnames en fusies trekt een parallel tussen schaalvergroting in het bedrijfsleven en in het onderwijs.

Parallel tussen onderwijs en bedrijfsleven
Is fuseren een trend?
"Nee, bij fusies spreek je niet van een trend, maar van golfbewegingen. De afgelopen honderd jaar zijn er vijf periodes van fusie-explosies geweest. De laatste speelde eind jaren negentig. Het aantal fusies in het bedrijfsleven wordt dan vertien- en soms wel vertwintigvoudigd. Uit onderzoek blijkt dat tussen de 70 en 85 procent van deze fusies mislukt. Er wordt geen rendement uit de fusie gehaald: het is een investering die zijn geld niet opbrengt. Na de fusie explosie breekt een periode aan waarin bedrijven proberen de nog maar net aangekochte onderdelen weer af te stoten. Daar zitten we nu ongeveer. Je ziet het bij alle grote bedrijven. KPN, Unilever, Philips, Numico. Hetzij op eigen initiatief, hetzij op initiatief van private equity companies PECs worden de met veel bombarie tot stand gebrachte fusies weer ongedaan gemaakt."

Maar als blijkt dat het niet werkt, waarom zijn er dan nog steeds fusie-explosies?
"Fuseren is ook een emotioneel proces. Ook al reken je een bedrijf voor dat de fusie niet gaat werken: ze doen het toch, want je weet maar nooit Het zwaan kleeft aan fenomeen speelt hierbij een grote rol. Als één bedrijf eenmaal begint, blijven de anderen niet achter, omdat ze bang zijn een kans te missen. Ook worden bedrijven door de beurs als onvolwaardig gezien als ze niet meedoen, en maken ze zelf kans om slachtoffer te worden. Want je omvang is je enige barrière tegen een overname. Als je niet gegeten wilt worden, moet je eten."

Kunt u een parallel trekken tussen het bedrijfsleven en het onderwijs?
"Jawel. In de softere sectoren, zoals de zorg en het onderwijs, denkt men vaak ten onrechte dat het bedrijfsleven het lichtende voorbeeld is. Men slaat aan het imiteren. Vaak later dan de fusie-explosie in het bedrijfsleven. Niet omdat deze sectoren op zich trager zijn, maar omdat het langer duurt voor ze begrijpen wat er in het bedrijfsleven speelt en ze de technieken kopiëren. Noem het maar grootschaligheidneurose. Op dit moment doen we een onderzoek naar fusies in het HBO. Het onderzoek is nog niet af, maar ik kan al wel zeggen dat deze fusies dramatische gevolgen lijken te hebben voor het bedrijfseconomische rendement van de organisaties. Dat je als grotere school meer slagkracht zou hebben? Lumpsum als aanleiding voor samenwerking? Tja, er worden heel vaak allerlei drogredenen aangevoerd, dat is in het bedrijfsleven niet anders. Je moet het toch kunnen verkopen aan de medewerkers. Het is alleen vaak niet waar. Samenbundeling is niet hét antwoord."

Wat is uw advies richting het onderwijsveld?
"Bezint eer ge begint. Laat je niet leiden door wat men zegt dat goed is voor de school, maar laat een écht onafhankelijke partij het fusieplan goed doorrekenen. Dus geen consultant, want die heeft meestal baat bij het tot stand brengen van een fusie, en heeft bovendien ook last van dat zwaan kleeft aan fenomeen. En kies waar het kan voor een mildere vorm van samenwerking. Dan is de kans op succes veel groter en je kunt er ook makkelijker weer vanaf. Blunders in het bedrijfsleven kunnen sowieso eenvoudiger worden rechtgezet. In de niet-commerciële sector is het veel moeilijker om van een fusie af te komen. Je kan een school niet weer opknippen in tien onderdelen en er een aantal terugverkopen aan de beurs."
 

 

Gepubliceerd op: 1 november 2006
Let op!
Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Zicht op pensioen (Herziene versie maart 2018)