Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Muziekimpuls voor basisonderwijs

Muziekimpuls voor basisonderwijs

Auteur: Erik Ouwerkerk

Meer muziek op school betekent meer plezier, samenwerking en creativiteit. Dat klinkt prachtig, maar hoe zorg je voor structureel goed muziekonderwijs? De subsidieregeling ‘Impuls muziekonderwijs’ biedt basisscholen de komende jaren een buitenkans.

Het ministerie van OCW legt sinds een aantal jaren in zijn onderwijsbeleid meer nadruk op muziek. Femie Willems werkt voor het Fonds voor Cultuurparticipatie, dat met het subsidieprogramma ‘Impuls muziekonderwijs’ scholen een kans biedt hun muzikale ambities verder vorm te geven. Ze legt uit hoe het zover gekomen is. “Culturele ontwikkeling is een van de 21st century skills, het wordt gezien als motor voor creativiteit en daar hebben we een enorme behoefte aan in onze snel veranderende samenleving. Bovendien roepen ouders en leraren zelf om een integrale ontwikkeling van het kind en meer evenwicht in het onderwijsprogramma. Daar hoort ook cultuur- en muziekonderwijs bij. Dat is OCW ook niet ontgaan en zo ontstond er meer ruimte en kwam er geld vrij voor deze kunstvorm,” aldus Willems.

Visie
Scholen kunnen de komende drie jaar subsidie aanvragen bij het Fonds voor Cultuurparticipatie. Het fonds verstrekt afhankelijk van het aantal leerlingen tot 20 duizend euro per schoollocatie. Elke school is weer anders en daarom kan iedereen een uniek plan maken, passend bij de visie van de school en de mogelijkheden van de culturele omgeving. De volgende punten zijn daarbij echter onmisbaar: (potentiële) muzikale kennis en kunde, verbinding met buitenschoolse instellingen en een langetermijnvisie. Vorig schooljaar zijn vijftien Vroege Starters met het project begonnen, waaronder montessorischool De Clipper in Rotterdam en openbare basisschool De Poolster in Nieuw-Roden.

Schoolleider Jan Timmer van De Poolster en directeur Helma Kemner van De Clipper praten direct over plezier, verbinding, beweging, zelfvertrouwen, durf en presentatie, persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling als het over muziek gaat. Beiden zien muziek als zeer waardevol voor de ontwikkeling van het kind en op hun school is er dan ook al geruime tijd royale aandacht voor. Zodoende zaten ze via culturele instellingen zoals het Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam (KCR) en Kunst & Cultuur Drenthe dicht bij het vuur toen de plannen voor de Impuls muziekonderwijs bekend werden. Beiden wilden direct meedoen en zetten hun schouders onder het project. Met succes deden ze een subsidieaanvraag.

“Als je een visie hebt ben je al een heel eind. Natuurlijk moet er daarna nog wel het een en ander gebeuren, maar door het duidelijke kader van het fonds en de professionele hulp vallen de stukjes vanzelf op hun plek,” stelt Timmer. Hoe muziek op school een plek krijgt is afhankelijk van de identiteit en visie van de school en de beperkingen en mogelijkheden die de regio en het aantal kinderen automatisch met zich meebrengen. In Rotterdam is muziek onderdeel van het ‘Kosmisch Onderwijs’ zoals wereldoriëntatie binnen de montessorivisie heet. Muziek wordt er zoveel mogelijk verweven met andere thema’s. Kemner: “Als kinderen bijvoorbeeld een land bestuderen kijken we niet alleen naar het landschap of de taal, maar beschouwen we het als onderdeel van een groter cultureel geheel inclusief religie, kunst en muziek. Wat voor muzieksoorten heb je in Latijns-Amerika bijvoorbeeld allemaal en hoe ontstonden die door de verschillende bevolkingsgroepen die ieder hun eigen muziektraditie meenamen? Wat voor instrumenten bespelen de indianen eigenlijk? Zo verbinden de kinderen zich met een bredere context en worden ze intrinsiek gemotiveerd te leren over verschillende componisten, ritmes en stijlen, en betekent het echt iets voor ze.”

Synergie
Muziek gaat natuurlijk bij uitstek om beleving en dat kan vaak al met minimale middelen. “Met simpele boomwhackers (buizen die elk een eigen geluid hebben en met elkaar een octaaf vormen, red.) leert een kind al een jazzritme spelen” ervaart schoolleider Kemner. Op De Poolster leren de kinderen elk jaar twintig liedjes zingen “Reken dus maar uit om hoeveel liedjes het gaat als ze hier van school gaan, dat is heerlijke bagage”, aldus Timmer. Was de Muziekimpuls eigenlijk wel nodig? “Jazeker, het geeft ons de mogelijkheid om opnieuw naar ons muziekonderwijs te kijken. De samenwerking met het wijkmuziekproject kan verder geïntensiveerd worden: leerlingen vanaf groep zes kunnen gedurende twee jaar voor een fractie van het eigenlijke lesgeld een instrument leren bespelen. Een buitenkans, want de dure lessen zijn voor veel gezinnen in onze wijk niet binnen bereik. En zul je net zien dat degene die moeite heeft met taal en rekenen enorm trots is op zijn gitaarspel.” Zes andere scholen uit de wijk doen ook mee aan het project en dat zorgt weer voor gezamenlijke optredens in de buurt, bijvoorbeeld in het bejaardenhuis. De samenwerking met de muziekschool is een goed voorbeeld van de synergie tussen binnen- en buitenschoolse activiteiten die het Fonds voor Cultuurparticipatie voor ogen heeft. In Nieuw-Roden zijn leden van het Noord Nederlandse Orkest en de plaatselijke muziekvereniging op bezoek geweest om workshops te geven. “Leerlingen maken dan niet alleen live kennis met voor hen nieuwe muziek, maar leren ook van een professionele dirigent wat hij eigenlijk doet. De regionale muziekscene levert een bijdrage en ook ouders van De Poolster zijn enorm betrokken bij het schoolorkest en -koor. De leraren op hun beurt zingen weer op het dorpsfeest.

Hoger plan
De Impuls muziekonderwijs geeft, de naam zegt het al, een muzikale aanzet. De school krijgt voor een periode van drie jaar subsidie. Het is de bedoeling dat muziek structureel een rol blijft spelen op de school. Remko Littooij, vice-voorzitter van de Vereniging Leraren Schoolmuziek, wijst op de (vak)docent muziek die het niveau van muziek op school naar een hoger plan kan tillen. “Natuurlijk, je hebt de enthousiaste leraar die graag zingt of speelt, en met motivatie en het vele prima methodisch materiaal, heb je dan echt wat te bieden. Maar helaas hebben veel leraren weinig feeling met muziek. Zoals Ellen de Vugt, een docent muziek op de pabo het laatst verwoordde: “Als we de studenten zonder muzikale ontwikkeling aan het eind van de opleiding zover hebben gekregen dat ze niet meer bang zijn voor muziek, hebben we al heel wat bereikt.” Echte vakleerkrachten muziek die jarenlang zijn opgeleid aan het conservatorium willen graag hun liefde voor muziek doorgeven aan het kind. Littooij: “En ze zijn wel degelijk zelfstandig lesbevoegd, daar hoeft geen leraar naast te staan met dubbele kosten als gevolg. Helaas zijn daar soms nog misverstanden over, maar het diploma Docent Muziek leidt net als de voorgangers AMV en Schoolmuziek op tot vakleerkracht, ook in het primair onderwijs. Zeker omdat onderwijspersoneel in toenemende mate parttime werkt en er in het nieuwe taakbeleid ruimte is voor maatwerk, is het niet moeilijk om een vakleerkracht aan te stellen binnen het personeelsbudget. Vergeet ook niet dat de muziekdocent zijn kennis en kunde door kan geven aan collega’s. De groepsleerkracht kan dan ook in zijn of haar lessen muziek beter inzetten en zo zal het niveau over de hele linie stijgen. De muziekdocent kan helpen een leerplan op te stellen volgens de SLO-leerlijn en de muzikale activiteiten coördineren. Er is tot mijn blijdschap zelfs een opleiding tot coachende muziekdocent in ontwikkeling die vanaf schooljaar 2016 van start gaat.”

In Nieuw-Roden en Rotterdam zijn al een muziekcoördinator en -vakdocent aanwezig: het resultaat van jarenlange inzet van gemotiveerde leraren en schoolleiders. Willems van het Fonds voor Cultuurparticipatie wil schoolleiders echter op het hart drukken dat het voor de subsidieaanvraag niet uitmaakt of de school al volop bezig is – met bijvoorbeeld een eigen orkest – of niet. “Het gaat erom dat elke school op haar eigen niveau een volgende stap zet in het verbeteren van het muziekonderwijs. Iedere school kan bovendien de hulp inroepen van culturele instellingen in de regio voor ondersteuning bij de planontwikkeling en uitvoering. Schoolleider Kemner van De Clipper raadt het andere scholen van harte aan: “We worden er erg blij van.”

Meer weten?
www.cultuurparticipatie.nl/impulsmuziekonderwijs

Gepubliceerd op: 4 december 2015

Verschenen in

Kader Primair 4 (2015-2016) (Verder in dit nummer)

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Jaargids PO (2019-2020) (Met agenda en professionaliseringsaanbod)