Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Leerlingen meer uitdagen bevordert de motivatie
Inspectieonderzoek: ‘motivatie om te leren’

Leerlingen meer uitdagen bevordert de motivatie

Hoe kun je leerlingen motiveren? Schoolleiders en leraren hebben daarvoor meer mogelijkheden tot hun beschikking dan ze in de praktijk toepassen. De Inspectie van het Onderwijs onderzocht hoe het onderwijs op scholen voor voortgezet onderwijs bijdraagt aan de motivatie van de leerlingen.

Schoolleiders en leraren kunnen leerlingen bijvoorbeeld meer uitdaging bieden, en hun duidelijker maken wat het nut is van opdrachten en toetsen. Ook helpt het om leerlingen zogeheten procesfeedback te geven: uitleggen waarom een bepaald antwoord goed of fout is, en hoe een leerling tot zijn of haar antwoord kan komen. Daarin blijkt voor scholen nog veel te winnen, concludeert het onderzoek.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat de motivatie van Nederlandse leerlingen om te leren internationaal gezien achterblijft (ECD, 2016). Het is de vraag hoe dit komt en wat we daaraan kunnen doen. Op basis van literatuuronderzoek heeft de inspectie een lijst van tien kenmerken opgesteld die bijdragen aan motiverend onderwijs.

Uit het onderzoek blijkt dat vier van deze kenmerken veel voorkomen in de onderwijspraktijk: veiligheid, toekomstperspectief, succeservaringen en positieve relaties. Vier kenmerken komen soms voor: doelgerichtheid, uitdaging, hoge verwachtingen en feedback. Twee kenmerken kome nauwelijks voor: hogere denkvaardigheden en eigen regie.

Soms voorkomende motiverende kenmerken
De doelgerichtheid van lessen kan beter, concluderen de onderzoekers. Leerlingen snappen wel wat ze moeten doen, maar niet altijd waarom. De lessen zijn bovendien niet altijd uitdagend en prikkelend. Leerlingen hebben meestal niet het idee dat hun leraar hoge verwachtingen van hen heeft. De feedback die leerlingen krijgen is vooral gericht op de inhoud van het werk, bijvoorbeeld of het antwoord van de leerling goed of fout is. Ze ontvangen weinig feedback over hoe ze tot hun antwoord zijn gekomen.
 
Nauwelijks voorkomende motiverende kenmerken
Leerlingen worden nauwelijks gestimuleerd hogere denkvaardigheden te gebruiken. Over het algemeen is de inhoud van de lessen gericht op het reproduceren en toepassen van kennis. Veel minder aandacht is ervoor zelf iets creëren, analyseren of evalueren. Leerlingen hebben weinig regie over hun eigen leerproces. Soms mogen leerlingen zelf bepalen in welke volgorde ze in de lessen de opdrachten uitvoeren, maar op de inhoud van de stof hebben leerlingen bijna geen invloed.
 
Conclusies en aangrijpingspunten
Scholen kunnen veel meer doen om de motivatie van leerlingen te verbeteren. Uit het onderzoek blijkt dat slechts enkele motiverende kenmerken vaak voorkomen. Bovendien zijn meerdere motiverende kenmerken vooral herkenbaar in de vorm van extra-curriculair aanbod (zoals Chinees of wiskunde D). De reguliere lessen zijn vaak weinig interessant en uitdagend. Leerlingen laten zich nu vooral motiveren door beloningen zoals cijfers, diploma’s, toekomstige opleidingen of banen.
 
De inspectie geeft een aantal aangrijpingspunten aan schoolleiders, afdelingsleiders en leraren om de motivatie bij leerlingen te kunnen vergroten, juist ook in het reguliere programma. Daarbij mag niet zonder meer verwacht worden dat ze leiden tot betere leerresultaten: de samenhang tussen motivatie en leerprestaties is niet eenduidig.
 
 Aangrijpingspunten voor scholen In de lessen:
- Spreek hoge verwachtingen uit en handel ernaar.
- Maak duidelijk welke kennis of vaardigheden een leerling leert en benoem tijdens de les hoe de verschillende opdrachten bijdragen aan dit doel.
 - Geef kort na een prestatie positieve feedback. Niet alleen gericht op de inhoud, maar ook op het versterken van gewenst gedrag.

 In het aanbod:
 - Doe in opdrachten en toetsen (zoals het schoolexamen) een beroep op hogere denkvaardigheden, zoals evalueren, analyseren en creëren.
- Bied uitdagende lesstof op een hoog maar haalbaar niveau dat aansluit bij de interesses van leerlingen. Bijvoorbeeld door het aanbod aan te passen aan wat de leerling later zou willen.
- Geef leerlingen, waar mogelijk, in opdrachten en toetsen regie over de inhoud van het eigen leerproces. Bijvoorbeeld door de keuze voor een onderwerp aan de leerling te laten of leerlingen te betrekken bij het vormgeven van toetsen.

Downloads en links
Gepubliceerd op: 15 oktober 2019

Doelgroep(en)

Voortgezet onderwijs

 

Deel dit artikel

Goed onderwijs, goede MR (8e herziene uitgave september 2019)