Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Kijk eens met andere ogen naar onderwijs en opvoeding
Boekbespreking van Met andere ogen kijken naar onderwijs en opvoeding. Betekenis van recent ‘geest-breinonderzoek’ (essay), Dolf van den Berg,

Kijk eens met andere ogen naar onderwijs en opvoeding

Auteur: Jos Hagens

Dolf van den Berg duidt zijn jongste publicatie aan met het understatement ‘essay’. De omvang is dan ook wel een stuk minder dan zijn eerdere boeken, maar de inhoud is er niet minder belangwekkend om. Van den Berg zet de betekenis van zeer recent breinonderzoek in opvoedings- en onderwijsperspectief. Daarbij benut hij klassieke denkers als Strasser en Litt, maar neemt hij ook veel actueel werk mee.

Het denkkader dat Van den Berg hanteert is filosofisch: neurofenomenologie. Neurofenomenologie legt een verband tussen de werking van onze hersenen en hoe we onszelf ervaren. Geen eenvoudige kost, maar de auteur weet het ook voor niet filosofisch geschoolde lezers zeer begrijpelijk te houden. En dat is bewonderenswaardig. Het boek opent met een overzicht van recent neurowetenschappelijk onderzoek. Dat wordt vervolgens met een neurofilosofische bril gewaardeerd. Centraal daarin staat het dilemma of we ons brein zijn, of dat we toch niet door onze hersenen worden overheerst. Hebben we wel of niet een identiteit en daarmee een vrije wil? Van den Berg vat deze discussie vervolgens samen in een achttal leerpunten, zoals:

• De realisatie van een ‘ik’ is het resultaat van een ingewikkeld samenspel van neurologische systemen.
• Ons breed gepraktiseerde maakbaarheidsgeloof moeten we intens herzien. Onze hersenen zijn plastisch, maar slechts in beperkte mate kneedbaar.
• Het kritisch heroverwegen van ons opvoedings- en onderwijssysteem, gebaseerd op het ‘repareren van tekorten’ in een te sterke verwijtcultuur, is noodzakelijk.

In het derde hoofdstuk gaat Van den Berg op zoek naar de betekenis hiervan voor het onderwijs. Het klassieke dilemma in opvoeding en onderwijs Führen oder Wachsenlassen (Theodor Litt, 1967) blijkt grondcategorie (Strasser, 1963) wordt deze brug gelegd: laten groeien én leidinggeven zijn essentieel in de opvoedingssituatie. Van den Berg baseert zich hierbij op zijn Nijmeegse leermeester professor Strasser. Opvoeden is in de woorden van Strasser ‘een vuur dat aan een ander vuur wordt ontstoken. In ons huidige onderwijs is er veel dat die pedagogische grondcategorie in de weg staat: maakbaarheid, meetbaarheid, controleren en beoordelen. We zullen de pedagogische dimensie moeten herontdekken: met ontmoeting (in een dialoog), aandachtig zijn, feedback en reflectie als instrumentarium. Het is de auteur op onnavolgbare wijze gelukt om in nog geen zeventig pagina’s op een zeer invoelbare manier ons onderwijsbeeld op zijn kop te zetten. Hij laat de lezer echter niet in verwarring en vertwijfeling achter, maar biedt concrete aangrijpingspunten om het anders, menswaardiger te doen. Zo zou begrijpen en verwachten in plaats van controleren en beoordelen moeten komen, omdat de hersenen van jonge kinderen nauwelijks reageren op correctie van verkeerd gedrag en juist wel op bevestiging van juist gedrag. Ons richten op de zone van naaste ontwikkeling is positiever dan vergelijkend oordelen in de vorm van cijfers. De boventitel ‘essay’ is een understatement dat tekort doet aan het belang van dit werk. De uitgave is een dag van bezinning voor elk team waard! Een dag die nog lang zal naklinken in de school…

Met andere ogen kijken naar onderwijs en opvoeding. Betekenis van recent ‘geest-breinonderzoek’ (essay), Dolf van den Berg, Apeldoorn/Antwerpen, Garant Uitgevers, 2016, ISBN 978-90-441-3431-5

Gepubliceerd op: 9 januari 2017

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Goed onderwijs, goede MR (8e herziene uitgave september 2019)