Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Ict niet los te zien van onderwijsvisie
Haal meer uit onderwijs met behulp van ict

Ict niet los te zien van onderwijsvisie

Auteur: Jaan van Aken

Ict kan een belangrijke bijdrage leveren aan eigentijdser en inspirerender onderwijs, de professionalisering van leerkrachten en een betere uitwisseling van gegevens. Dat stelt het actieplan `Verbonden met ict´, afgelopen najaar gelanceerd door OCW. Voor de helft van de scholen in het primair onderwijs geldt dat ze daarvoor eerst hun visie op het gebruik van ict moeten vastleggen in een ict-beleidsplan, geïntegreerd in het schoolplan, én dat ook daadwerkelijk uitvoeren.

Wordt de wandplaat gewoon opgevolgd door de beamer en het schoolbord door het interactief whiteboard? Worden dezelfde saaie rijtjes sommen en woorden `leuk gemaakt´ op de computer? Of ziet men ict als strategisch instrument voor Passend Onderwijs, samenwerking en communicatie? Ziet een school ict-gebruik als onderdeel van de onderwijsvisie en instrument om het onderwijs te transformeren, of vooral als hulpmiddel ter vervanging of aanvulling op traditionele leer- en hulpmiddelen? Door uit te gaan van de behoeften en de leefwereld van de leerling en door adaptief en ontwikkelingsgericht te werken, ontkom je niet aan ict. De taak en verantwoordelijkheid van de schoolleider is zijn team zich van deze situatie bewust te maken en daar consequenties aan te verbinden. Echte verandering begint bij de visie op onderwijs, waarbij deskundigheid nodig is om deze uit te werken in verifi eerbare doelstellingen en daarmee aan de slag te gaan. Dit besef leeft bij Haal. De vereniging voor gereformeerd primair onderwijs heeft een gezamenlijk ictbeleid voor haar zes scholen. "In onze visie moet je overal kunnen inloggen op jouw plekje op het internet. Daarvoor gebruiken we Learning Gateway van Microsoft", vertelt Jan Overweg, algemeen directeur van Haal. De leerlingen hebben een leerplek op internet waar ze zichzelf voor kunnen stellen, leerdoelen formuleren en samen met andere kinderen aan een werkstuk kunnen werken; vergelijk het met een soort portfolio. Daarnaast gebruiken ze e-mail en ontdeknet. Via de site kunnen kinderen contact leggen met experts in de maatschappij, hen vragen stellen en advies krijgen bij het uitwerken van een leervraag. Alle scholen hebben digitale schoolborden, eerst voor de groepen 7/8 en nu volgen 5/6. "Een nieuwe ontwikkeling is dat leerlingen kunnen reageren op wat je vertelt door vragen te beantwoorden via een stemkastje", vertelt Overweg. In Leiden werkt de Stichting Katholiek Onderwijs Leiden (SKOL) aan een nieuw ict-plan onder verantwoordelijkheid van Stichting De Digitale Sleutel. "Het eerdere plan liet het initiatief teveel aan de scholen en sommigen kozen voor de waan van de dag. Het plan was te vrijblijvend, dat zal met het nieuwe niet het geval zijn", zegt Frank Peze, interim/adviserend directeur bij SKOL. Bij de stichting is ict geen doel op zich, maar onderdeel van de onderwijsvisie. "Er zit een kloof tussen traditioneel onderwijs als klassikaal lesgeven en wat kinderen thuis op de computer doen. Door een computerspel hebben ze bijvoorbeeld een 3D-beleving van de middeleeuwen, maar op school krijgen ze een boekje met gewone plaatjes. Digitale schoolborden zijn een fantastisch middel om de kloof met thuis te dichten. Als je dat niet zou doen, verliest het onderwijs zijn legitimiteit", vindt Peze. Het is de bedoeling dat leerlingen gebruik gaan maken van communities, waarbij ze bijvoorbeeld op internet gesprekken kunnen voeren met kinderen uit andere landen. Ook komt er game based learning.

Nog niet zo ver
Maar de helft van de scholen in het basisonderwijs is nog niet zo ver als de genoemde scholenorganisaties en heeft nog geen visie op ict vastgelegd, concludeert OCW in het actieplan `Verbonden met ict´. Een tweede knelpunt dat prioriteit moeten krijgen, betreft de vaardigheden, kennis en houding van leerkrachten op het gebied van ict. "Je hoort nog wel eens dat een echtgenoot de notulen uit de mail haalt", lacht Hanneke de Frel, leerkracht op de Koningin Beatrixschool in Waddinxveen. Kan het digitale rijbewijs voor leerkrachten soelaas bieden? "Het ligt puur aan de motivatie. Dat is belangrijker dan het wel of niet hebben van het digitale rijbewijs", vindt De Frel. Op haar vorige school was ze ict-coördinator. "Bij mijn huidige school is ict echter nog meer aanvullend dan dat het tot grote veranderingen leidt", vindt ze. "De bovenbouw gebruikt de computer bijvoorbeeld alleen om informatie te verzamelen voor spreekbeurten en Word om verhalen en gedichten te schrijven. En in groep 3 gebruiken ze software bij Veilig Leren Lezen." Een derde knelpunt uit het actieplan van het ministerie is een gebrek aan content op maat. Maar volgens Peze van SKOL zijn uitgevers er als de kippen bij om wat met digitale leermiddelen te doen. "Ik voorzie dat dat in de toekomst alleen maar gaat toenemen." Nieuw en oud zullen volgens hem naast elkaar blijven bestaan. "De leerboeken blijven, maar werkboeken worden mogelijk als eerste digitaal", verwacht Peze. En last but not least is tijd en geld voor ict een knelpunt. Scholenvereniging Haal heeft een meerjareninvesteringsbegroting voor de komende tien jaar. Om de vijf jaar vervangen scholen alles. Overweg: "Bovenschools regelen we wie het netwerk draaiende houdt en zorgt dat computers het ook doen. Dat is erg belangrijk. Ik kom nog wel eens op scholen waar de pc´s haperen."

Vaardigheden
Tegelijk met het actieplan van OCW verscheen een rapportage waarin Stichting Kennisnet Ict op School aangeeft hoe het gebruik van ict in de les ervoor staat in Nederland. In het primair onderwijs gebruikt 84 procent van de leerkrachten een computer bij het lesgeven, gemiddeld vijf tot zes uur per week. Ict wordt het meest gebruikt voor oefenprogramma´s. Slechts de helft van de leerkrachten vindt de eigen vaardigheden in didactisch gebruik van educatieve software op gevorderd niveau. Voor alledrie genoemde scholenorganisaties geldt dat ict in het Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) voorkomt. Overweg van Haal vertelt dat voor leerkrachten een competentie `ict-vaardigheden´ is vastgesteld. "Ze moeten met Word en e-mail overweg kunnen, want de meeste stukken komen bij ons alleen nog over de mail. Er is een aantal leerkrachten met een persoonlijk actieplan op dit vlak." De communicatie met ouders verloopt veelal via e-mail. Haal werkt met het leerlingvolgsysteem Parnassys, waarmee de resultaten per e-mail aan de ouders kunnen worden doorgegeven. "Technisch zijn we zover dat we ouders toegang tot het systeem en de cijfers van hun kinderen kunnen geven. Dit vraagt echter nog enige discussie op team- en directieniveau."

Bij De Frel op de Koningin Beatrixschool is soms een speciale teamvergadering over ict. "Vorig jaar om collega´s te laten zien hoe je kunt werken met computers in de klas. Nu gaat het over het gebruik van de nieuwe website, waarop elke klas een aantal door de leerkracht bij te houden pagina´s krijgt." De ouders kunnen nieuwsbrieven, het jaaroverzicht en de schoolgids op de website vinden. Eén van die ouders is Fred Kofman, vader van een dochter in groep 4 en voorzitter van de MR van de Koningin Beatrixschool. In de MR hebben ze het automatiseringsbeleid op tafel gehad. Hij vindt het belangrijk dat kinderen leren typevaardigheid op te bouwen en overweg kunnen met het Offi ce-pakket. "Het doel is kinderen te leren het wereldwijde web op te gaan en tegelijk hen te beschermen tegen de gevaren die het in zich heeft: spam, virussen en kinderporno. Het is aan de school om leerlingen digitaal weerbaar te maken." Kofman heeft geen klachten over het ict-gebruik op de school. "Ik zal niet te hard zeggen dat ze er alles aan doen, het zijn vooral klusvaders die het aanleggen. Dat heeft met het stellen van prioriteiten te maken. Je moet meegaan met de tijd als school. Voorop lopen hoeft niet perse, want met pionieren ben je veel tijd kwijt. Maar je moet ook niet bij het leesplankje blijven."

Gepubliceerd op: 23 maart 2007
Let op!
Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Verschenen in

Thema's

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Integrale Kindcentra, handboek voor directeuren en bestuurders