Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » 'Hoogopgeleide ouders willen het liefst meebesturen"
Hoe betrokken zijn ouders bij de school?

'Hoogopgeleide ouders willen het liefst meebesturen"

Auteur: Larissa Pans

Betrokkenheid van ouders is een heikel onderwerp. Moet de ene school ouders bijna letterlijk over de drempel heen helpen, een andere school heeft in een mum van tijd ouderraad, schoolreiscomit en luizenmoederclubje gevuld en kan verzekerd zijn van een groepje kritische meebestuurders. Het lijkt bijna wel of ouderbetrokkenheid f te weinig f juist teveel voorkomt op scholen. Grofweg is voor laagopgeleide ouders de school een instituut ver weg en weten hoogopgeleide ouders de school juist wel te vinden.

De `witte´ school
In een lommerrijke buurt in Bussum staat een mooie, oude basisschool, de Gooilandschool. Op het schoolplein staan vaders in driedelig pak en veelal blonde moeders in Máxima-poncho hun kinderen op te wachten.

Directeur Hans van Rooijen van de Gooilandschool (425 leerlingen, waarvan vier `met een kleurtje´ die zijn geadopteerd)
Onze ouders zijn blond zeg ik wel eens: hoogopgeleid en wit. Dit is echt een Gooise school waar in de meeste gevallen beide ouders gestudeerd hebben. Bijna allemaal directeuren, juristen, bankiers of medici. Maar liefst 95 procent van de kinderen gaat naar havo of vwo. Als het mavo wordt hebben we een twistpunt. Leerkrachten moeten verbaal sterk zijn, ouders hebben gemakkelijk hun verhaal klaar. Als leerkrachten anders lesgeven dan de ouders verwachten, willen ze dat aanpakken en hun kind in een andere klas zetten. Ik snap die ouders wel, maar het is moeilijk. Ik begin er niet aan. In een team heb je er altijd wel een paar tussen zitten waarbij het even niet zo lekker loopt en die bescherm je ook.

Ik ben in zulke gevallen heel duidelijk, bijna bot, tegen ouders. Je moet je gezag verdienen en een helder verhaal neerleggen. Ik bereid me goed voor op een MR- of bestuursvergadering. Onze ouders werkenvaak in een commercile omgeving en het voordeel is dat wij daar een tikje van meekrijgen. Durf te investeren, zeggen ze tegen de penningmeester. Neem risicos als dat nodig is. Zo hebben we een professioneel computernetwerk aangeschaft ook al ging het om een groot bedrag en niet tweedehands van alles bijeengeraapt. Dat hebben we meegekregen van de ouders. Ouders zijn heel betrokken, komen met vragenlijstjes aanzetten op ouderavonden en nemen z een snipperdag op voor een sportdag op school. Niemand declareert n cent als ze de kinderen naar Almere moeten rijden. Maar dat is buitenkantwerk. Op een ledenvergadering komt zowat geen ouder opdagen, terwijl je het dan juist kunt hebben over het onderwijs of de richting van de school. Ouders willen graag iets regelen, zo regelde een ouder die een evenementenbureau runt enkele jaren geleden dat er middenin de zomer een kunstsneeuwbaan op het schoolplein kwam te staan. De kinderen vonden het geweldig dat ze konden rodelen terwijl de mussen van de daken vielen, maar dat soort dingen wil ik niet meer. Onze leerlingen hbben al zoveel, we moeten ze ook leren dat ze maar heel gewonemensen zijn.

Soms gaan ouders dreigen als ze hun zin niet krijgen. En ouder was eens met slaande deuren weggelopen bij een leerkracht en kwam bij mij klagen. Ik vond dat ze haar excuses aan de leerkracht moest aanbieden, maar dat deed ze niet. Ze vertrok en vijf minuten later rolde er bij mij een fax binnen van haar advocaat. Mevrouw voelde zich onheus bejegend. Ik heb haar opgebeld en gezegd dat we zo niet met elkaar omgaan. Geen gedreig met advocaten. Ze gaf toe dat het een voorbarige actie was en bood haar excuses aan. Zon actie is puur imponeren, maar dat werkt bij mij niet.

Jolijn Bergsma, communicatieadviseur en moeder van drie kinderen op de Gooilandschool
Alles waar je een strookje voor moet inleveren, heb ik wel eens gedaan: schildermoeder, luizenmoeder, keuzevakmoeder, noem maar op. Je mist veel als ouder als je dat soort dingen niet doet. Het is leuk om te zien hoe je kind functioneert. Bij ons op school zijn er altijd genoeg hulpouders. Onze kinderen hebben het goed, ze groeien op in een Jip en Janneke omgeving. De valkuil van veel ouders hier is dat ze hoge verwachtingen hebben van hun kind; het kind moet wl naar het vwo. Tegelijkertijd ontkennen ze hun eigen verantwoordelijkheid en moet de school het waarmaken.

Ik verbaas me er soms over hoe kritisch ouders zijn over van die miezelpuntjes als de inhoud van de overblijftrommeltjes of over het schoolreisje dat een paar euro te duur is. En dan wel in die jeep voor komen rijden. Maar over een wezenlijk probleem als een leerkracht die steeds uitvalt, hoor je ze niet. Of over opvoedkwesties als: wat doet de school, wat doen ouders? Door mijn lidmaatschap van de medezeggenschapsraad heb ik meer inzicht gekregen in waar de school als organisatie mee te maken heeft, zoals lumpsum, de bemoeienis van de Inspectie, POP. Als ouder heb je daar gn idee van. Het is toch een redelijk complexe organisatie. Het is lastig om veranderingen door te voeren in een school. In een non-profitorganisatie blijven mensen lang zitten, je kunt leerkrachten niet echt ergens op afrekenen. In een bedrijf zit meer dynamiek.

Alice van Limburgh, één zoon op school in groep 5 van de Gooilandschool, twee op de middelbare school
Ik ben altijd actief geweest als luizenmoeder, klassenmoeder en ik heb vorig jaar een groot lustrum georganiseerd, waardoor ik heel intensief contact had met de school. Ik vind het vanzelfsprekend dat ik actief ben, maar veel ouders hebben er geen tijd voor of hebben er geen behoefte aan. Hier is het allemaal heel goed geregeld. En als er een probleem speelt, is er altijd wel een luisterend oor en krijg je ook keurig antwoord. Sinds een jaar zit ik in de medezeggenschapsraad en het is niet zo dat je echt moet inspringen. Als ik het idee heb dat een probleem adequaat wordt behandeld, hoef ik mijn neus er niet in te steken. Bij problemen laten ouders zeker hun stem horen. Velen zijn welbespraakt. Onze school is een redelijke eliteschool met veel begeleiding en veel extras na schooltijd. Het moeilijke vind ik dat je als medezeggenschapsraad geen reel beeld krijgt van het functioneren van leraren en je wilt toch de vinger aan de pols houden. In het bedrijfsleven kun je mensen veel gemakkelijker ontslaan, in het onderwijs gaat dat niet, ook niet als je veel klachten van ouders binnenkrijgt. Hoogopgeleide ouders willen het liefst meebesturen. Al die gehaaide dames en heren van rond de veertig tegenover een leerkracht van in de twintig Dat lijkt me verschrikkelijk moeilijk. Petje af.

De `zwarte´ school
Een frisse school in Schiedam en een uitnodigend schoolplein in een grauwe buurt vol wederopbouwflats met schotelantennes. Turkse, Marokkaanse en Surinaamse kinderen spelen vol overgave. Enkele ouders zitten op bankjes op het plein.

Directeur Ton Claassens en Paula Klarholz, coördinator onderbouw en PeuterPlus van basisschool ´t Meesterwerk (258 leerlingen, waarvan vier `autochtoon´) Klarholz:
Veel allochtone ouders hebben binnen hun cultuur niet geleerd om mondig te zijn tegenover de school. Wij zijn in hun ogen een instituut waar men weet hoe het moet. Al moet ik zeggen dat veel ouders wel open zijn en als je een activiteit aanbiedt, zijn ze gretig. Het is geen desinteresse; ze zijn gewoon niet zo opgevoed. Claassens: Op school hanteren wij de gouden driehoek die ouders, leerlingen en leerkrachten omvat. Je kunt het als school beslist niet alleen. Wij hebben een ouderkamer ingericht waar ouders koffie kunnen drinken, met elkaar en met de school in contact komen en cursussen kunnen doen. Die cursussen worden goed gevolgd, we bereiken zon 60 procent van de ouders. Zo hebben ouders laatst een cursus beeldende vorming gedaan en bieden we ook cursussen Nederlands, ICT en opvoeden aan. We vertellen ouders over de bibliotheek, het wijkcentrum of wat je met je kind doet in de herfst, bijvoorbeeld kastanjes zoeken in het bos. Onze filosofie is: als je ouders rijker maakt, worden hun kinderen het ook. Klarholz: We geven onze leerlingen ook een rugzakje mee met een lesbrief daarin, een soort opdracht voor ouder en kind. Het mg, ze hoeven het niet te doen. Een opdracht kan zijn dat je ouders leert voorlezen. Ze leren om vragen te stellen aan hun kinderen tijdens het voorlezen en ook om hun gevoelens in het Nederlands uit te drukken. En wij kunnen er weer op voortborduren in de les.

Claassens: Je moet in gesprek gaan met ouders op een niet-oppervlakkige manier. Bij het intakegesprek zeggen we ook: we verwachten wel van u dat we het samen doen. Samen halen we het beste uit uw kind. Wij moeten ook duidelijk maken dat een oudergesprek belangrijk is. Als het strookje voor een gesprek niet is ingevuld, bellen we na. Ook zijn veel ouders geneigd hun kinderen mee te nemen naar de oudergesprekken of een oudere broer of tante te sturen. Wij moeten heel duidelijk zijn: op zon avond is er opvang op school voor kinderen en we willen dat de vader of moeder komt. ouderbetrokkenheid gaat hier in stapjes.

Klarholz: "Ouders leven hier in een wereld die de laatste tijd toch redelijk vijandig is tegen allochtonen. De school moet een veilige plek zijn waar je graag komt en je goed voelt. We hebben toen we het schoolplein opnieuw inrichtten veel bankjes
geplaatst. Ouders stonden vaak buiten het hek te wachten, nu zitten ze gezellig te keuvelen op het schoolplein."

Claassens: We zitten op een heel laag niveau van ouderbetrokkenheid. Het gaat vooral over het verlenen van hand- en spandiensten. Het is lastig om het op een hoger niveau te tillen. Voor mij is het vrij gemakkelijk leidinggeven. Ik leg mijn meerjarenplan voor en iedereen vindt het prima. Dat is heel overzichtelijk, maar ik wil meer. Als we met de cursussen door blijven gaan, zullen er zeker ouders zijn die komen bovendrijven. Misschien kunnen we ze ook wel zelf opleiden voor de medezeggenschapsraad. Ik hoef geen apart orgaan voor allochtone ouders. Laat ons de vrijheid om met onze ouders te groeien.

In de ouderkamer zitten op gerieflijke banken Ayfer Aydogdu (drie kinderen op school en ouderassistent van `t Meesterwerk), Linda Montfoort (drie kinderen, waarvan 1 in het speciaal onderwijs) en Gulhan Korkmaz (één kind, verzorgster in een verpleeghuis) aan de koffie. Aan de muren hangende schilderijen die ouders gemaakt hebben en een oostersespiegel met gekleurde steentjes.
Aydogdu: Elke ochtend zit ik hier koffie te drinken met een aantal ouders. De ouderkamer is bedoeld om ouders gemakkelijker de school in te krijgen en om ze het gevoel te geven dat de school ook een stukje van hen is. Veel ouders zijn verlegen en hebben niet zoveel sociale contacten. Ouders vragen eerder dingen aan mij, want ze durven het vaak niet aan de leerkracht te vragen. Door de ouderkamer en de projecten komen ze naar school. We organiseren ook uitjes met de ouders, binnenkort gaan we naar een tentoonstelling over Marokkaanse kunst.

Korkmaz: "Ik maak opdrachten met mijn zoon en het is heel leuk om met hem te werken. Je ziet hoe ver je kind is op school. Als ze meedoen, krijgen ze een sticker van Ayfer, dat willen alle kinderen heel graag."

Montfoort: "Je komt in contact met je kind. Ik heb laatst een leesverhaal gedaan over Assepoester. Mijn zoon wordt dan helemaal spontaan en vertelt van alles."

Aydogdu: Je merkt hoe belangrijk voorlezen is en ook hoe leuk het is. Met een ouderproject leer je hoe je een verhaal spannend maakt en hoe je erover kan praten met je kind. We willen dat ouders leren om hun kind zelfstandig en zelfverzekerd te maken. Als mijn kind lekker in zijn vel zit, presteert hij ook goed. Er zijn hier echt wel kinderen die naar havo en vwo gaan.

Korkmaz: "Maar het moet wel in je kind zitten. Al kan de school helpen om je kind beter te laten werken in de klas. Als er iets met mijn zoon is, krijg ik meteen een brief. Dat is netjes."

Montfoort: "Als een kind moeite heeft, wordt het geholpen. Er wordt hier ook veel getoetst, dat is goed. De school doet zijn best, zeker weten. Er wordt goed naar ons geluisterd. En door de Nieuwsflits blijven we op de hoogte van wat er speelt op school."

De onderwijsexpert
Zeki Arslan is onderwijscoördinator bij FORUM, kenniscentrum voor multiculturele ontwikkeling
De Nederlandse onderwijstraditie is dat ouders betrokken zijn bij de school van hun kind. De werkelijkheid is dat managers ouderbetrokkenheid lastig beginnen te vinden. Ik maak me zorgen over de informatie die ouders krijgen. Als het slecht gaat met een school krijgen ze dat niet te horen. Over de financile gang van zaken krijgen ouders weinig informatie of juist heel ingewikkelde berekeningen waar ze niks van snappen, terwijl ze toch meebetalers van het onderwijs zijn. Lumpsum, kwaliteit en schaalvergroting zijn allemaal discussies die niet met ouders gevoerd worden en dat vind ik ontzettend jammer. Laagopgeleide, allochtone ouders zijn vaak niet weerbaar genoeg tegen het schoolmanagement. Ze spreken hun taal niet. En managers zijn niet gequipeerd om met ouders te praten, maar ze moeten wel verantwoording afleggen aan ouders.

Een ander probleem is dat bij scholen in achterstandsbuurten het onderwijspersoneel en de managers vaak ergens anders wonen, zij hebben geen sociale binding met de bewoners en de omgeving. Ze komen elkaar niet tegen. De communicatie loopt stroef. Allochtone ouders weten niet wat hun mogelijkheden zijn, mailen niet naar de directeur of kijken niet op de site van de school. Er is veel budget voor onderwijsachterstandenbeleid, maar wat hebben scholen eigenlijk gedaan aan ouderbetrokkenheid? Er zijn vier erkende ouderorganisaties, maar daar hebben migrantenouders geen plek in. Ze bekommeren zich niet om hen en hun belangen. Een grote groep ouders is onzichtbaar, terwijl er genoeg problemen spelen: taalachterstand, schooluitval, kiezen van een goede vervolgopleiding, enzovoort. FORUM heeft net een project afgesloten, Een goede start, waarin we met een bus langs allerlei plaatsen gingen om de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) onder de aandacht te brengen van allochtone ouders. Soms moet je onorthodoxe methoden gebruiken om je doelgroep te bereiken.

Maar ik verwacht niet alleen wat van scholen. Scholen hebben ook het recht om ouders aan te spreken op hun betrokkenheid. Ouders moeten meehelpen op school, meedenken met hun kind. Als het nodig is, moeten ouders desnoods met drang en dwang bij de school betrokken worden. Zij moeten hun kind niet zonder ontbijt naar school sturen, niet zomaar drie weken eerder in de zomer op vakantie gaan of zich niet bezig houden met de onderwijsontwikkeling van hun kind. Als ouders actief meedoen, leidt dat ook tot betere onderwijsresultaten van hun kind. Ouders moeten hun opvoedende rol waarmaken en we moeten migrantenouders serieus nemen. Wij mogen die ouders net met rust laten.

 

 

Gepubliceerd op: 1 december 2005
Let op!
Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Naar andere schooltijden, en dan? (Herziene versie september 2019)