Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » ‘Hoe ict en de wereld zich zullen ontwikkelen, is onvoorspelbaar’
O2G2 zet in op doorlopende leerlijn digitale vaardigheden

‘Hoe ict en de wereld zich zullen ontwikkelen, is onvoorspelbaar’

Auteur: Petra van Haren

Digitale geletterdheid is belangrijk voor de toekomst van leerlingen. Het is dan ook een van de onderdelen van het kerncurriculum van Onderwijs2032. Openbaar Onderwijs Groep Groningen (O2G2), een organisatie voor primair en voortgezet onderwijs, ontwikkelt een doorlopende leerlijn digitale vaardigheden. De AVS ging op werkbezoek.

“Programmeren is een belangrijke pijler in de leerlijn digitale vaardigheden”, vertelt deelprojectleider Eva Landman, die samen met de teamleden het ict-project vormgeeft op openbare jenaplanschool De Swoaistee. Al vanaf de kleuterklas wordt gewerkt met een Cubetto, een kubus op wielen die kinderen spelenderwijs introduceert in de logica van het programmeren. Door een aantal commando’s – puzzelstukjes in bepaalde vormen – te ordenen op een houten ‘moederboard’, kun je de kubus gericht over de vakken en paden op een mat laten rijden. Maar programmeren is geen doel op zichzelf. Landman: “Logisch denken en inzicht hebben in structuren áchter ict kan leerlingen helpen in hun verdere schoolloopbaan. Ook het ontdekkend leren en omgaan met innovatieve technologieën ondersteunt analytisch denken en ondernemend en creatief omgaan met nieuwe situaties.”
 
Ruimte
Het bestuur O2G2, waarvan De Swoaistee deel uitmaakt, heeft als missie om iedere leerling kwalitatief hoogstaand en innovatief onderwijs te bieden, waarbij het onderwijs leerlingen in staat stelt hun talenten te ontdekken en verder te ontwikkelen. Daarbij hoort ook het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Bij O2G2 is een leerlijn ‘digitale geletterdheid’ ontworpen, die sinds dit schooljaar in praktijk gebracht wordt en op de werkvloer verder vorm krijgt. “Vanuit de praktijkbehoefte is samen met het Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO) gewerkt aan een levend plan”, licht bestuurder Theo Douma toe. “Vanuit een stevige basis kunnen we dynamisch voortborduren op de ict-ontwikkelingen. We doen dat vanuit de situatie in de klassen en geven de leraren en deelprojectleiders op elke school de ruimte te ontdekken en onderzoeken wat betekenisvolle opdrachten zijn en met welk deel van het huidige curriculum dat samengaat.”
 
Denkspoor aanwakkeren
Projectleider Jasper ’t Hart legt uit hoe hij probeert vanuit digitale geletterdheid leraren aan het denken te krijgen. “Hoe willen we leerlingen laten leren en leren wat leren behelst anno 2017? Het gaat erom dat leerlingen hun leerstijl en de vaardigheden die daarbij horen, waaronder digitale, zelf ontdekken. We willen dat ze leren om deze in te zetten voor hun ontwikkelings- en onderwijsleerproces. Leraren zijn begeleiders van dat proces.” Daarbij is het ontwikkelen van digitale vaardigheden niet zozeer het doel. Basistaken zoals leren lezen, leren rekenen en sociaal-emotionele ontwikkeling blijven van belang. ‘t Hart: “Die maken de rest van het leerproces mogelijk. We zorgen ervoor dat leerlingen digitale vaardigheden moeten inzetten om het denkspoor aan te wakkeren, zodat zij leren leren en leren creëren.”
 
Levend proces
De digitale vaardigheden zijn nog niet vastgelegd in een curriculum. ’t Hart: “Wij hebben samen met SLO een fundament gemaakt met generieke doelen digitale geletterdheid op hoofdlijnen, en we hebben daarbij beoogd leerlinggedrag geformuleerd. In de klassen vertalen leraren dit naar doelen en vaardigheden die aansluiten bij de leefwereld van leerlingen. We bieden deze vaardigheden systematisch aan en vanuit praktijkervaringen kunnen we ze aanscherpen of bijstellen. Het is een levend en doorlopend proces. Daarbij streven we naar vakkenintegratie, zodat digitale vaardigheden inslijpen in het gehele onderwijs en leerlingen ondersteunen in het leerproces.”
 
Futuristisch onderwijs
Op Kamerlingh Onnes, een school voor voortgezet onderwijs van O2G2, brengt docent informatica Jan van der Schrans de integratie in praktijk. In de brugklas werken leerlingen aan de vraag: hoe zou Groningen eruit hebben gezien als de Romeinen ook hier hun stempel hadden gedrukt? Met ontwerpprogramma’s tekenen ze straten en huizen. Straks is het ontwerp werkelijkheid, want het zal worden geprint in 3D. “Zo worden vakken als aardrijkskunde, geschiedenis, kunst en wiskunde operationeel en levend”, zegt Van der Schrans. Een aantal leerlingen van de vwo-bovenbouw is bezig om met chips en software een drone te bouwen en besturen. Ook heeft een leerling een prothesehand gemaakt. Ze heeft de onderdelen met een 3D-printer geprint en vervolgens in elkaar gezet. Daarna is de hand met sensoren aan haar eigen arm verbonden en zo kan de beweging en kracht worden overgebracht en beheerst in de handbewegingen. Dit is futuristisch onderwijs dat leerlingen voorbereidt op de toekomst
 
Risico op veroudering
Er zijn ook kanttekeningen te plaatsen bij onderwijs in digitale vaardigheden. Arjun Mali, een jonge industrieel ontwerper op het snijvlak van ontwerp en ict die op verzoek van de AVS mee ging op werkbezoek bij O2G2: “Het is onvoorspelbaar hoe ict en onze wereld zich de komende jaren zullen ontwikkelen. Kijk naar het enorme verschil met tien jaar geleden. In het onderwijs van nu wordt de basis gelegd voor de komende jaren. Dan is het wel belangrijk dat er ruimte is om mee te groeien met de technologische ontwikkeling en gaandeweg de inhoud van het curriculum aan te passen. Dat vraagt om een duurzame aanpak.” Er bestaat een risico op snelle veroudering van het geleerde, waarschuwt Mali. “De inhoud van aardrijkskunde en geschiedenis ligt redelijk vast. Ook de wetten in de natuurkunde zullen niet snel veranderen, of die van wiskunde. Maar in de technologie en ict verandert alles enorm snel. Van verschillende programmeertalen tot onderwerpen als quantum computing, virtual reality, artificial intelligence en machine learning. Er wordt steeds weer een nieuwe standaard gezet. Dat vraagt een dynamische opstelling van het onderwijs en dat is niet gemakkelijk of vanzelfsprekend.”
 
Toegankelijkheid
Daarnaast vraagt Mali zich af of goede ontwikkelingen toegankelijk genoeg zijn voor alle leerlingen. “De thuissituatie is van grote invloed. Door oudere broers of zussen, ouders uit een bepaald milieu of persoonlijke interesse, zal een bepaalde groep het goed doen qua digitale geletterdheid. Maar dat geldt niet voor elke leerling. Daarin ligt ook direct de uitdaging. De kans op ongelijkheid door beperkte toegang tot technologie of beperkte digitale kennis thuis is groot en dreigt groter te worden. De school moet ervoor zorgen dat alle kinderen digitale basiskennis meekrijgen.” Wat volgens Mali verder vooral nodig is, is een ‘open mind’. De leraar is niet degene die het antwoord weet, maar degene die de leerling helpt tot het juiste antwoord te komen. “Leren leren wordt een belangrijke vaardigheid, zowel voor de leerling als de leraar.” _
 
AVS-voorzitter Petra van Haren en industrieel (ict-)ontwerper Arjun Mali waren afgelopen februari te gast bij O2G2.
 
Meer weten?
www.kennisnet.nl/artikel/geef-digitale-geletterdheid-plek-in-je-onderwijs-met-een-doorlopende-leerlijn
 

Gepubliceerd op: 20 april 2017

Verschenen in

Kader Primair 8 (2016-2017) (Verder in dit nummer)

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Naar andere schooltijden, en dan? (Herziene versie september 2019)