Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Hoe haal je het beste uit je mfa?
‘Je moet een beetje van elkaar houden om samen te kunnen wonen’

Hoe haal je het beste uit je mfa?

Onderdeel zijn van een multifunctionele accommodatie (mfa) biedt scholen geweldige kansen voor het delen van ruimtes, energiebesparing en samenwerking. Maar die voordelen krijg je niet op een presenteerblaadje. Twee schoolleiders en de directeur van Bouwstenen voor Sociaal delen hun ervaringen en tips.

De verwachtingen waren hoog toen Antares, een mfa in Leusden, in 2011 werd geopend. Het gebouw, dat wordt beheerd door een woningstichting, zou veel geld opbrengen en er zouden mooie dingen gebeuren. Dat eerste lukte niet: de gemeente moest er flinke bedragen in pompen om Antares overeind te houden. Die mooie dingen gebeuren wel, al heeft dat even tijd gekost.
Aanvankelijk zaten basisschool De Loysder Hoek (pc), de openbare daltonschool van hetzelfde bestuur, een peuterspeelzaal, kinderdagverblijf en andere gebruikers (sportzaal, buitenschoolse opvang, bibliotheek, café) allemaal in hun eigen ruimte. “Los van elkaar en nog niet gericht op samenwerking”, zegt directeur Matthijs van Reij van basisschool De Loysder Hoek. “We zijn pas gaandeweg kansen en mogelijkheden gaan zien. Het was niet: we willen samenwerken, wat voor gebouw hebben we daarvoor nodig? Eigenlijk sta je dan met 1-0 achter; iedereen is al geïnstalleerd in zijn eigen compartiment.”
Antares moest bovendien de afgelopen twee jaar commerciëler gaan werken. De sportzaal wordt nu vaker verhuurd aan externe gebruikers en het café, waar leerlingen vroeger kooklessen kregen, stelt haar ruimtes minder vaak open voor schoolklassen.
Maar inmiddels werkt Van Reij nauw samen met de andere school, de peuterspeelzaal en kinderopvang. Liefst zouden ze zelfs opgaan in één organisatie. “Dat ging niet omdat de kinderopvang deel uitmaakt van een landelijke organisatie. We hebben ook gedacht aan een gezamenlijke onderbouw voor beide scholen, maar dat is lastig vanwege de verschillende identiteiten. Ouders willen de eigen identiteit graag terugzien, ook in een eigen plek in het gebouw.”
Toch gebeurt er van alles. Een gezamenlijke werkgroep zorgt voor allerlei verbindingen. De overdracht is verbeterd en op allerlei momenten ontmoeten peuters en kleuters elkaar. Van Reij’s groep 1/2 speelt bijvoorbeeld regelmatig met een maatjesgroep (kinderen uit dezelfde groep van de andere school, red.).
 
Moeizame opstart
Ingrid de Moel, directeur van Bouwstenen voor Sociaal, ziet mfa’s vaker moeizaam opstarten. “Soms hebben twee scholen nieuwe gebouwen nodig en wordt er gezegd: het is beter als jullie samengaan. Zelf zouden ze liever apart blijven, maar dat nieuwe gebouw is fijn, dus ze gaan er in mee. Al gauw worden er dan in het gebouw nieuwe muren en deuren geplaatst.” De Moel was in mfa’s waar men de koffieruimte deelde, maar elke organisatie z’n eigen kopjes en koffieapparaat had. “Je moet echt een beetje van elkaar houden om samen te kunnen wonen”, concludeert ze.
Gelukkig vinden partners elkaar na verloop van tijd soms toch. In Leusden moesten ze ‘een beetje om de technische problemen heen denken’, zegt schooldirecteur Van Reij. Wilden de gebruikers van het pand elkaar bezoeken, dan moesten ze buitenom. Inmiddels kunnen leerkrachten en pedagogisch medewerkers elkaar binnendoor met sleutels bereiken. Gymzaal en buitenruimtes worden gebruikt door de scholen en de buitenschoolse opvang. In de ruimte van de peuterspeelzaal en kinderopvang zitten ’s middags leerlinggroepjes. De pedagogisch medewerkers van de kinderopvang geven creatieve vakken aan groep 7 en 8 van De Loysder Hoek. In de onderbouw lunchen de pedagogisch medewerkers met kleine groepjes leerlingen. Ze lezen dan ook een verhaaltje en koppelen daar een activiteit aan. Van Reij: “En ik zie dat groep 3- leerkrachten van beide scholen bij elkaar langsgaan om te praten over het leesproces, elkaar kritische vragen stellen en hun resultaten vergelijken. Dat kan goed, want we hebben dezelfde populatie. Die samenwerkingen zijn echt een pluspunt; dat was in een eigen gebouw niet gebeurd.”
 
Goede afspraken
Ook in de Noorderbreedte, een mfa in het Drentse Nieuw Buinen, wordt flexibel met ruimtes omgegaan. Maria Hoving, directeur van basisschool De Poolster: “Tijdens schooluren gebruiken wij het speellokaal, daarna komt de kinderopvang en ‘s avonds zit het dorpshuis erin. Als onze klassen voorstellingen geven, gaat de flexibele wand eruit en krijgen we er een stuk ruimte van het dorpshuis bij.”
 
De tien jaar oude Noorderbreedte is een verzamelgebouw voor zo’n beetje alle voorzieningen in het dorp: bibliotheek, dorpshuis, apotheek, huisarts, fysiotherapie, GGD, GGZ, peuterspeelzaal, kinderopvang en sociaal team. De biljartclub en andere verenigingen huren er ruimtes.
De bewoners en bezoekers moesten wel met het gebouw leren omgaan. Hoving: “Vooral in het begin was er veel gesjouw door het pand. Over het delen van ruimtes moet je heel goede afspraken maken. Wij besloten om de gangen door het hele gebouw open te laten, maar de lokalen en alle andere ruimtes zijn afgesloten. Dat is even wennen, maar als ik nu naar boven ga om te kopiëren, neem ik automatisch mijn sleutel mee. Eén sleutel past op al onze ruimtes.”
 
Duurzaam beheer
Ingrid de Moel van Bouwstenen voor Sociaal schetst hoe mfa’s op meerdere manieren duurzaam kunnen zijn. “Allereerst fysiek: alle ruimtes die je niet nodig hebt, hoef je niet te verwarmen en schoon te maken. Er is slimme technologie beschikbaar die een goed overzicht geeft over het gebruik. Wordt het gebouw op een bepaalde dag maar beperkt gebruikt, dan beslis je bijvoorbeeld om de bovenverdieping niet te gebruiken. Daar kun je je installaties op instellen. Zo kom je tot duurzaam beheer.”
Met behulp van ict kun je ook het sleutelbeheer goed regelen. “Je kunt van achter je computer regelen wie bepaalde ruimtes mag betreden. Deze mensen kunnen er in met behulp van hun mobiele telefoon.”
Maar mfa’s kunnen ook sociaal duurzaam zijn. De Moel: “Als je op organisatieniveau wilt samenwerken, moet je investeren in een duurzame relatie. Een gebouw samen gebruiken is voor de lange termijn, dus het is belangrijk dat je vrienden blijft.” Voor een duurzame samenleving, zegt zij, is het belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten. “Dan moet je zo’n gebouw ook als ontmoetingsplek durven zien voor mensen uit de buurt. Als je de school ziet als een plek waar kinderen leren om een sociaal duurzame samenleving op te bouwen, waar ze leren omgaan met elkaar en met tegenstellingen, is een mfa fantastisch.”
Het is helemaal mooi als de gebruikers van een mfa ook toegroeien naar duurzame programmering. De Moel: “Onder schooltijd staan sportaccommodaties vaak leeg. Is het niet vreemd dat we kinderen overdag in de klas laten zitten, terwijl er problemen zijn met obesitas? En dat ze na school ineens moeten sporten? Je zou leren en bewegen veel meer met elkaar kunnen integreren.”
 
Voor- en nadelen
Basisschool De Poolster plukt de vruchten van de nauwe samenwerking met de peuterspeelzaal, het dorpshuis en de bibliotheek. Directeur Hoving: “Het is heerlijk om niet meer te hoeven reizen naar de bibliotheek of het dorpshuis en we hoeven daarvoor geen ouders meer te regelen. Bij de jaarafsluiting van groep 8 zet het dorpshuis de stoelen klaar en zij zorgen voor koffie. Daar betalen we wel voor.”
Ze ziet ook nadelen. “Als je een eigen gebouw gewend bent, is het best lastig om constant te moeten overleggen en ruimtes te delen. De één ruimt netjes op, de ander niet. Verder is er altijd reuring, het is nooit echt stil.” En nog iets: “De klimaatbeheersing is een drama, daar wordt aan gesleuteld.” Maar de voordelen wegen zwaarder. “Gelukkig zien alle partijen die. Als dat niet zo is, moet je er niet aan beginnen.”
Directeur Van Reij van De Loysder Hoek: “Wij zitten in een groeiwijk en de scholen zitten vol. Qua ruimtes is het hier wel eens krap. Maar we hebben leren geven en nemen. Je wordt flexibel en leert het idee los te laten dat een bepaalde ruimte van jou is. We komen er altijd wel uit.”
 
 
Mfa-tips
•                     
Ga liefst al lang voor de bouw intern de discussie aan met personeel en ouders: wie willen we zijn en wat past bij ons? Bouwstenen voor Sociaal ontwikkelde het Scholenkwartet, waarmee je samen op zoek kunt naar een antwoord op die vraag: www.bouwstenen.nl/bouwstenenpublicaties
•                     
Kies partners die ook de meerwaarde van een mfa zien en qua ruimtegebruik goed op je school aansluiten
•                     
Bedenk wat je elk apart en samen wilt doen en pas daar de bouwplannen op aan
•                     
Gebruik ict voor sleutelbeheer en zuinig energieverbruik
•                     
Stel samen spelregels op voor het samenwonen
•                     
Blijf in gesprek met de partners; los strubbelingen op voordat ze groot worden

Gepubliceerd op: 9 maart 2019

Verschenen in

Thema's

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Naar andere schooltijden, en dan? (Herziene versie september 2018)