Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Faciliteren van professionals

Faciliteren van professionals

De aandacht voor het professionaliseren van schoolleiders groeit. Het besef dat hun kwaliteit bepalend is voor de kwaliteit van het onderwijs is breed ingedaald. Schoolleiders die een opleiding volgen, worstelen vooral met het vinden van tijd daarvoor. Bijna 90 procent (po) gaf afgelopen voorjaar in de eerste Staat van de Schoolleider aan graag een beurs te willen. Staatssecretaris Dekker kondigde op de Nationale Schoolleiders Top aan de komende jaren 40 miljoen euro uit te trekken waarmee directeuren in het po vervangen kunnen worden als ze een masteropleiding volgen. Per jaar is er vervangingsgeld voor zo’n 250 schoolleiders. Een jongere en een oudere directeur over hun ‘facilitering’, toen en nu.

Dennis Marcussen (34), directeur obs Klim-op in Capelle aan den IJssel
‘Ik deed het eerste opleidingsjaar op mijn vrije dag’
“Ik werd schoolleider vanuit de ‘onderafinstroom’. Ik was tot 2015 leerkracht, en had als ib’er en rekencoördinator al wat ervaring opgedaan met aansturing en coaching van collega’s. Maar eindverantwoordelijkheid, dat was nieuw. Toen ik aangaf dat ik de schoolleidersopleiding wilde doen, heb ik op verzoek van het bestuur (BLICK op onderwijs) eerst een ontwikkelassessment gedaan. Ze wilden toetsen of ik geschikt was voor het schoolleidersvak. Daarna besloten ze de opleiding te bekostigen. Ik heb het grotendeels in mijn eigen tijd gedaan. Het eerste opleidingsjaar (Basisbekwaam; via het AVS Centrum Educatief Leiderschap, red.) volgde ik op mijn vaste vrije dag. Voor het tweede jaar (Vakbekwaam; idem) kreeg ik gedeeltelijk de uren die daarvoor nodig waren. Door een ander schooltijdenmodel kon ik naar de opleidingsbijeenkomsten op dagen dat ik op school niet nodig was, en ook kreeg ik onder werktijd ruimte om aan opdrachten te werken.”

Confronterend
“Doordat ik eerst Basisbekwaam en daarna Vakbekwaam deed, heb ik de opbouw van de opleiding heel bewust meegemaakt. In het eerste jaar ging je eigenlijk volledig terug naar jezelf. Wat zijn je drijfveren, hoe ga je die vertalen naar de praktijk? Dat was confronterend, maar het is heel goed geweest voor mij. In het tweede jaar heb ik daar veel aan gehad. In dat jaar zaten ook veel mensen met meer schoolleiderservaring. En die bleken soms ook op zoek te zijn: waar doe ik het voor, wat heeft me gedreven? Ik ben deels ingewerkt door de vorige directeur en heb zelf een coach gevraagd.”

Schoolleidersbeurs
“Ik vind de manier waarop ik nu gefaciliteerd word prima. Ik ga zelf over het scholingsbudget van mijn team en mijzelf, dus ik houd er gewoon rekening mee. De professionalisering van het team, zowel individuele als gezamenlijke scholing, gebeurt deels vanuit het cao-budget (Y 500 per fte). Daar budgetteer ik nog een bedrag bovenop. Een schoolleidersbeurs zou een positieve aanvulling kunnen zijn, in gevallen dat het bestuur gaat over de scholing van de schoolleider. Dan kan het zijn dat je niet de mogelijkheid krijgt om je een andere richting op te scholen dan dat het bestuur wil. Met een beurs kun je als schoolleider zelf je keuzes maken. Dat Dekker nu geld reserveert voor onze vervanging is een goed gebaar, maar ik weet niet of het in de praktijk ook zal werken. Ik heb er nog niet echt een beeld bij hoe ik een-op-een vervangen kan worden. Dat is bij leerkrachten makkelijker.”

Leven lang leren
“Door het Schoolleidersregister en door cao-afspraken is de bijscholing tegenwoordig meer geformaliseerd, maar de mogelijkheid was er natuurlijk altijd al. Het register betekent in dat opzicht voor mij niet zoveel. Het is een verplichting. Ik zie dat collega-schoolleiders soms vanwege een herregistratie gaan bijscholen. Voor hen is het een stok achter de deur. Voor mij persoonlijk is dat anders. Ik blijf bezig met het vak. Niet door dat register; voor mijn generatie is ‘een leven lang leren’ normaal. Maar als ik een interessante cursus of training zie, kijk ik wel of die is aangemeld. Al met al ben ik tevreden met het scholingsaanbod, alleen op financieel terrein is de keuze beperkt. Terwijl je als schoolleider steeds meer integraal verantwoordelijk bent – daar horen de uitgaven ook bij.”

Brengen en halen
“Wat ik mijn oudere collega’s wil meegeven? Een open houding. De opleiding Vakbekwaam is een gezamenlijk traject voor startende schoolleiders én mensen met veel praktijkervaring. Voor beide groepen is er wat te halen en te brengen. Maar voor ervaren schoolleiders kan die drempel heel hoog zijn. ‘Ik weet het wel en heb alles al een keer gehoord.’ Maar zonder interactie kan ik niet verder. Daarom zou ik hen willen vragen wat meer samen op te trekken. Niet alleen ervaring brengen om punten te verzamelen, maar ook andere inzichten halen. Wij jongere schoolleiders hebben vaak een andere kijk op dingen. Neem verandertrajecten. Als je vaak bevestigd bent in je idee, stap je daar moeilijk vanaf: ‘Zo denken mensen altijd, dus dat zal nu ook wel zo zijn.’ Ervaren schoolleiders die zich open opstellen, worden vaak aangenaam verrast.”

Joost de Bruin (63), directeur obs Syncope in Almere
‘Ik ben kritischer op wat aangeboden wordt’
“Toen ik in 2003 de ESAN-opleiding (voormalige schoolleidersopleiding, red.) begon, had ik al een behoorlijke loopbaan achter de rug. Ik was leerkracht geweest, had Nederlands gestudeerd, als docent gewerkt aan de Kweekschool voor de Handel en bij een particulier opleidingsinstituut. Ik was afdelingsleider geweest, maar nog geen schoolleider. Ik was net een half jaar directeur van obs Syncope toen ik, na een beperkt inwerkprogramma, de eenjarige opleiding startte. De ‘seniorenopleiding’, werd die ook wel genoemd. Wat ik daar heb opgestoken? Tja, daar moet ik even over nadenken. Ik denk dit: destijds had ik nog niet veel kennis van wetenschappelijke literatuur over onderwijs. Door de ESAN kwam ik in contact met bijvoorbeeld Robert Marzano: ‘Wat werkt op school’. Dat heeft me sterk beïnvloed.Wat ik gemist heb? Achteraf vind ik dat de schoolleidersopleiding van destijds wat meer aandacht had kunnen besteden aan de ontwikkeling van managementvaardigheden. Ik heb het meeste in de praktijk ondervonden en geleerd.”

Schoolleidersregister
“Ik heb de ESAN nu kunnen aanmelden voor het Schoolleidersregister. Het is goed dat het register er is, maar het heeft geen invloed op mijn professionalisering. Ik volg scholing als ik denk dat dat zin heeft. Ik merk ook dat ik, doordat ik al diverse opleidingen, cursussen en workshops gevolgd heb, wat kritischer ben op wat er aangeboden wordt. Een vervolg moet wel een verdieping zijn, iets toevoegen.”

Meer vraaggestuurd
“Terugkijkend op de afgelopen dertien jaar, zie ik dat het faciliteren van de professionalisering van schoolleiders andere vormen aanneemt. Vroeger kon je natuurlijk ook allerlei cursussen doen, maar nu werkt het meer vraaggestuurd. Vanuit het werk zijn er steeds meer impulsen om bij te scholen. Een paar jaar geleden gaf de onderwijsinspectie een groot aantal scholen in Almere het predicaat zwak of zeer zwak. Mijn school zat daar niet bij maar het was wel aanleiding voor mijn bestuur, de Almeerse Scholen Groep (ASG), om flink in te zetten op scholing. Daar is nu een eigen opleidingsinstituut voor, de ASG Academie, met programma’s voor leraren, ondersteunend personeel en schoolleiders. Wij schoolleiders opereren in jaargroepen waarbinnen we ons in kleinere groepjes verdiepen in bijvoorbeeld strategisch management. Want het onderwijsniveau in Almere is nu op peil, maar het moet wel geborgd worden. Als schoolleider krijg ik verder ook de mogelijkheid me voortdurend te professionaliseren: van het programma ‘Schoolleiders die ertoe doen’ (over verandermanagement) tot een Lead and learn-project van School aan Zet. Ook kon ik via mijn bestuur deelnemen aan de Executive Room van CBE, waarbij ik in contact kwam met allerlei vooraanstaande deskundigen.”

Tijd
“Soms moet ik keuzes maken en doe ik andere taken even niet. Een schoolleidersbeurs zou helpen, ook al hebben we nu een budget waaruit scholing betaald kan worden. Dat Dekker middelen beschikbaar stelt voor de vervanging van schoolleiders die een master doen, vind ik een goede start. Want als je echt een extra studie wilt volgen, zul je ook gefaciliteerd moeten worden in tijd.”

Sleutelwoord communicatie
“Wat ik mijn jongere collega’s wil meegeven? Schoolleider is een lastig vak, je hebt met veel verschillende zaken en mensen te maken. Leerlingen, ouders, collega’s... Communicatie is het sleutelwoord. En daarbij: uiteindelijk zijn het de leraren die het moeten doen in een school. Er wordt steeds meer onderzoek gepubliceerd over wat werkt en wat niet in de klas. Dus ook zij moeten blijven professionaliseren. Als schoolleider moet je dat faciliteren zonder je mensen te overvoeren. Dus kies niet te veel onderwerpen tegelijkertijd, zodat je wat je doet goed kunt doen.”

----------------------------------------------------------------------------

Professionalisering schoolleiders
Het AVS Centrum Educatief Leiderschap verzorgt in samenwerking met het Centrum voor Nascholing (CNA) de schoolleidersopleidingen Basis- én Vakbekwaam. Meer informatie: www.avs.nl/cel/sb en www.avs.nl/cel/sv

Kijk voor overige opleidingen, leergangen, trainingen en masterclasses op www.avs.nl/ professionalisering

Als vervolg op de Nationale Schoolleiders Top ontwikkelt het AVS Centrum Educatief Leiderschap een formeel leren-traject: een leiderschapsprogramma dat innovatie uit andere sectoren bij schoolleiders brengt. www.avs.nl/cel/regionaalvervolgnst

Gepubliceerd op: 5 december 2016

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Zicht op pensioen (Herziene versie maart 2018)