Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » ‘Europese scholen moeten bakens van hoop zijn’
Esha-voorzitter Clive Byrne

‘Europese scholen moeten bakens van hoop zijn’

De zon schijnt in Dublin, óók in het kantoor van Clive Byrne. De voorzitter van de European School Heads Association (ESHA) zit achter z’n bureau en schetst via Skype de grote verschillen binnen het Europese onderwijs. Zijn handen gebaren mee wanneer hij vertelt over de verbindende functie die ESHA wil vervullen. “Wij overbruggen de verschillen en helpen elkaar verder.”

Europa kent veel verschillende schoolsystemen. Hoe beïnvloeden die het schoolleiderschap?
“De nationale structuur heeft absoluut invloed op het type leiderschap. Neem Ierland: hier wordt alles nauwgezet bepaald door het ministerie. Ierland heeft 3.000 basisscholen; veel te veel. In menig land zouden ze zulke kleine scholen heel inefficiënt vinden. Op 70 procent van onze basisscholen staat de directeur voor de klas. In de Noord-Europese landen wordt het onderwijs juist vaak georganiseerd vanuit gemeenten. Die spelen soms ook veel beter in op plaatselijke behoeften. Dat kan leiden tot de keuze voor een bepaald type schoolleider. In Ierland kun je op 31 augustus leraar zijn, en op 1 september schoolhoofd, zonder enige training of begeleiding. Zo moet het niet. ESHA wil bevorderen dat er een minimum kwaliteitsstandaard komt voor dit beroep. We zullen zorgen dat steeds meer schoolleiders in heel Europa daaraan gaan voldoen.”

In Nederland is het onderscheid tussen primair en voortgezet onderwijs scherper dan elders. Wat kunnen wij op dit punt van andere landen leren?
“We zouden kinderen niet te jong moeten laten kiezen voor een beroeps- of academische route. Dat gebeurt in Nederland, maar ook in Ierland. Hier zit 90 procent van de 18-jarigen nog op school. Van die groep gaat 70 procent naar het hoger onderwijs. Men denkt kennelijk dat dat de enige route is. In landen als Duitsland, Denemarken, Finland en Noorwegen, maar ook in Slovenië, Kroatië, Servië en Macedonië is er veel meer nadruk op stages, leerwerkplekken en ondernemerschap. De praktische vaardigheden die leerlingen zo opdoen zijn ook heel belangrijk voor de vitaliteit van de maatschappij. ESHA is voor een brede algemene opleiding. Als kinderen hun eigen talenten kunnen volgen, zijn ze gelukkiger. We moeten wel kritisch blijven kijken wat werkt. Een Finse professor in de onderwijskunde vertelde mij eens dat de meeste Finse 15-jarigen school niet leuk vinden. Dat vind ik zó treurig. Terwijl het Finse system binnen Europa geldt als goed voorbeeld.”

21st century skills
Hoe bereiden de verschillende landen hun onderwijs voor op de toekomst?
“In ontwikkelde landen zoals Nederland en België is er een enorme nadruk op pedagogiek en het pedagogisch gebruik van ict. Er was internationaal grote verbazing toen vorig jaar uit een rapport* bleek dat kinderen het weliswaar leuk vinden om met ict en nieuwe technologie te werken, maar dat ze alleen 21e eeuwse vaardigheden opdoen als ze daarbij worden begeleid door een leraar die vaardig is op dit terrein. Helaas zijn de leraren in veel ESHA-landen hierin niet getraind. Daardoor kunnen ze die technologie ook niet goed inzetten om kinderen zelfstandiger te laten leren. Dit is echt een belangrijk aandachtspunt in veel landen. Bovendien zijn veel onderwijssystemen gebaseerd op teaching to the test en een beperkt curriculum. Daardoor zijn kinderen die vertrekken naar stage- of leerwerkplekken niet goed voorbereid op de praktijk. Ze hebben niet geleerd om zichzelf te disciplineren en hun eigen passie te volgen.”

De verschillen zijn internationaal groot, onder meer op het vlak van ict. Kunnen scholen desondanks iets voor elkaar betekenen?
“We hebben scholen in regio’s zonder internet of breedband. In sommige ESHA-landen, zoals Cyprus, bepaalde delen van Macedonië en Bosnië, zijn de internetverbindingen heel slecht. Gelukkig begrijpen de meeste mensen dat een investering in technologie je vooruit helpt, en werken de meeste ministeries en gemeenten daar aan.
Binnen ESHA promoten we contacten tussen schoolklassen in verschillende landen met behulp van Skype en andere technologie. We verbinden ook schoolleiders met elkaar. Zij kunnen ideeën uitwisselen en internationale contacten tussen leerlingen en leraren stimuleren. Dit is de beste manier om barrières te overwinnen. Dat geldt ook voor problemen met de integratie van migranten die de school binnen komen; een onderwerp dat speelt in veel Europese landen. Als je kinderen laat kennismaken met nieuwe manieren om te communiceren, helpt dat om de verschillen te overbruggen.”

Vluchtelingenstroom
Op politiek niveau rommelt het in Europa. De samenhang is soms ver te zoeken. Spelen die spanningen ook binnen ESHA?
“Nee, want wij ontmoeten elkaar op persoonlijk niveau. Er zijn politieke spanningen tussen bijvoorbeeld Kroatië en Servië, maar schoolleiders uit deze landen deden gewoon mee met onze bijeenkomst in Ljubljana, afgelopen april.”
Als er spanningen zijn, dan eerder tussen de ESHAschoolleiders en hun respectievelijke overheden. Clive Byrne buigt zich naar de camera. “We kennen Duitsland als een beschaafd land. Van bondskanselier Merkel mag er een miljoen mensen binnenkomen. Maar Duitse schoolleiders wordt verteld dat ze binnen nu en een week zeventig migranten moeten opvangen, zonder dat ze daarvoor extra middelen krijgen. Ga er maar aan staan.”
De vluchtelingenstroom en de gevolgen voor scholen staan hoog op de ESHA-agenda. Byrne: “In Duitsland krijgen vluchtelingen wat meer financiële ondersteuning wanneer ze naar lessen over Duitse taal en cultuur gaan. Dat lijkt mij een goede manier om de integratie te bevorderen. Het is in ieders belang dat we migranten het gevoel geven dat ze erbij horen. Hopelijk kunnen we zo situaties vermijden als in Parijs en Brussel. Onze scholen in heel Europa zouden bakens van hoop moeten zijn voor alle mensen in de samenleving. We moeten respect kweken en haat tegengaan. Extra personeel en meer deskundigheid om integratie te bevorderen kunnen daaraan bijdragen. Op goed toegeruste scholen kunnen kinderen aan elkaar wennen en elkaar accepteren, inclusief religieuze verschillen. Daarom draagt ESHA uit welke investering er minimaal nodig is voor goed onderwijs. Wij komen met goed onderbouwde voorstellen en merken dan ook dat onze woordvoerders welkom zijn bij de Europese commissie voor Onderwijs.”

Vervreemding jeugd en radicalisering
Wat is het grootste winstpunt van een Europese schoolleidersorganisatie?
“We overbruggen de verschillen en helpen elkaar verder. Kijk bijvoorbeeld naar Bosnië-Herzegovina: dat heeft 16 kantons en 16 ministers van Onderwijs. Er is daar geen overeenstemming over het curriculum en andere punten. Dergelijke verschillen maken het extra belangrijk om een platform te hebben waar je ideeën uitwisselt en discussieert. Binnen ESHA delen we ondanks de verschillen idealen over het opleiden van kinderen en de waarden die we als Europeanen willen doorgeven. Er is een oprechte angst voor vervreemding van de jeugd. In veel landen kunnen jonge mensen geen baan vinden. Als zij voelen dat de Europese samenleving hen niets te bieden heeft, kan dat leiden tot radicalisering. ESHA kan een rol spelen bij het creëren van een klimaat in scholen dat hoop biedt aan jonge mensen.”

* ‘Students, computers and learning, making the connection’, OECD, september 2015

Gepubliceerd op: 9 mei 2016

Verschenen in

Thema's

Doelgroep(en)

Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs

 

Deel dit artikel

Jaargids PO (2018-2019) (Met agenda en professionaliseringsaanbod)