Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » De schoolleider in de toekomst
Boekbespreking De schoolleider – strategieën die het verschil maken van Michael Fullan

De schoolleider in de toekomst

Auteur: Tom Roetert

‘De schoolleider – strategieën die het verschil maken’ van Michael Fullan richt zich, zoals de titel aangeeft, vooral op de rol en invloed van de schoolleider. Twee punten waarover het volgens hem in de toekomst zal gaan in het onderwijs: “lerend leiderschap en het maximaliseren van de invloed, waarbij het systeem als geheel enorm verbetert.” Ook roept hij op om als systeemleiders samen te werken. Zaken waar je het alleen maar mee eens kunt zijn.

Fullan toont op systematische wijze aan hoe de toekomstige rol van de schoolleider moet veranderen. Het schoolleiderschap in de context van de 21e eeuw wordt scherp gedefinieerd. De rol van de schoolleider is ingeperkt, wat het vermogen om de school als geheel te ontwikkelen ondermijnt. Maar zelfs in de moeilijkste omstandigheden is er ruimte voor actie.

Fullan legt uit hoe schoolleiders verschillende drivers kunnen gebruiken door onder andere:

  • een lossere focus op verantwoording en een sterke op capaciteitsopbouw;
  • minder accent leggen op technologie en meer op pedagogiek;
  • afzien van gefragmenteerde strategieën en individualistische oplossingen ten behoeve van gezamenlijke inspanningen.

Hij geeft veel tips en leerpunten voor de schoolleider. Zo wordt elk hoofdstuk besloten met actiepunten die de lezer vragen om reflectie en misschien wel directe actie. Ook geeft hij per hoofdstuk discussievragen mee ter bespreking met collega’s, nuttig voor professionele ontwikkeling, persoonlijke reflectie en (leiderschaps)trainingen. Het is dus een praktisch ingestoken boek dat de lezer vraagt zich te ontwikkelen in zijn vak. Een geschikte uitgave om gezamenlijk als directie (groep) of schoolteam aan te schaffen, te lezen en te bespreken. Fullan richt zich ook geregeld tot de leraar met zijn vragen en actiepunten. Hij laat zien hoe schoolleiders het professionele kapitaal van leraren kunnen bevorderen en hierdoor veel kunnen bijdragen aan de motivatie, betrokkenheid en prestaties van leerlingen. Volgens Fullan zijn de drie rollen van de toekomstige schoolleider: de lerende leider, de systeemspeler en de veranderaar.

De laatste rol is een logisch vervolg op zijn vorige boek, Stratosphere (2013), waarin het aanjagen van de onderwijsverandering centraal staat. Via veel theorie en ondersteunend onderzoek (Kotter, Fullan e.a., Collins, Robinson, Hattie) komt Fullan tot een set succesfactoren voor goed schoolleiderschap. De eerste is lerend leiderschap. Uit al dat onderzoek blijkt dat vooral één factor voor een schoolleider van belang is: “leidinggeven aan het leren en ontwikkelen van leraren (…) ” en het samen met leraren “participeren in het leren.” Meedoen als schoolleider is dus het devies, de focus ligt op lerend leiding geven aan onderwijs. De tweede succesfactor is als systeemleider regionale samenwerking in het belang van het onderwijssysteem te bevorderen.

De derde succesfactor is de schoolleider als veranderkundige.

Wat me persoonlijk uit het hart gegrepen is, is dat Fullan duidelijk stelt dat een goede leider ook een goede manager moet zijn. “ (…) Anders ontbreekt het aan degelijk beleid binnen een organisatie. (…) Sommigen hebben een vaag romantisch beeld van een leider als visionair (…) en proberen onderscheid te maken tussen managers en leiders. Het geeft misschien een mooi plaatje, maar uiteindelijk werkt het niet. Lerende leiders zijn uitstekende managers, omdat ze weten dat gedegen beleid noodzakelijk is om effectiviteit te bevorderen.”

Ook deze uitgave van Onderwijs Maak Je Samen/Stichting de Brink is weer voorzien van een uitgebreide epiloog. Reinoud Buijs en Johan Spitteler geven een goede uitleg van Fullan en lichten de zaken nog eens toe met theorie en modellen voor de Nederlandse situatie en schoolleider. Het meest recente boek van Fullan is het kopen en lezen zeker waard. Goed geschreven, met een heldere visie op waar het heen moet met het (school)leiderschap.

De schoolleider – strategieën die het verschil maken, Uitgeverij OMJS/Stichting de Brink, 2014, ISBN: 978-90-817484-7-6, (vertaling van The Principal: Three Keys to Maximizing Impact)

Alle eerder verschenen boekbesprekingen zijn terug te vinden op www.avs.nl/vereniging/publicatiesenproducten/kaderprimair/boekbesprekingen.

Gepubliceerd op: 1 april 2015

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Naar andere schooltijden, en dan? (Herziene versie september 2018)