Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Collega’s met een arbeidsbeperking
‘Deze mensen zijn met hun talenten een aanwinst voor de school’

Collega’s met een arbeidsbeperking

Auteur: Marijke Nijboer

Als samenleving hebben we ervoor gekozen om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Het funderend onderwijs loopt echter nog niet volop warm voor deze banenafspraak en dreigt de doelstellingen niet te halen. Wat zijn de bottlenecks? En hoe slagen sommige schoolbesturen er wel in om deze mensen aan het werk te zetten?

Bij een meting in juli 2016 bleek dat zowel reguliere werkgevers zoals de overheid meer mensen met een arbeidsbeperking dan afgesproken hadden tewerkgesteld1. Het voortgezet onderwijs realiseerde sinds 1 januari 2013 vijftig formele aanstellingen. Hierbij zijn echter de inleenverbanden en detacheringen nog niet meegerekend. “Het cijfer ligt dus waarschijnlijk hoger”, zegt een woordvoerder van de VO-raad. “Maar het einddoel halen we in dit tempo niet.” Binnen de po-sector lijkt het beeld ongeveer hetzelfde. “Het ministerie schat in dat we nog behoorlijk onder de streefgetallen zitten”, zegt een woordvoerder van de PO-Raad. “Het onderwijsveld is er echter mee bezig; wij worden steeds vaker gebeld met vragen over de banenafspraak.”
Er leven verschillende bedenkingen in het onderwijsveld. Sommige scholen met kleine teams vinden het lastig om een functie voor iemand met een arbeidsbeperking te creëren. Er wordt ook gewezen naar de voormalige ID- of ‘Melkertbanen’: die waren geen groot succes. Waarom weer zoiets doen? En: verdringen deze nieuwe mensen niet het zittende personeel? Sommige schoolbesturen willen of kunnen bovendien geen geld steken in de begeleiding van deze nieuwe medewerkers.
Volgens Ton Groot Zwaaftink, bestuursvoorzitter van het Arbeidsmarktplatform PO, speelt mee dat schoolleiders nog onvoldoende bekend zijn met de mogelijkheden voor financiering en ondersteuning. “Er zijn verschillende financiële regelingen (zie kader) en scholen kunnen met het Werkgeversservicepunt in de regio de begeleiding regelen.” Volgens hem is er geen sprake van verdringing van zittend personeel. “Op veel scholen worden de ondersteunende taken waar het om gaat, nu niet ingevuld.” De nieuwe krachten schelen scholen juist tijd, zegt hij, omdat de ondersteunende medewerkers deze taken overnemen zodat de leraren zich op lesgeven kunnen richten.
 
Fantastisch
Er zijn schoolbesturen die meerdere mensen met een arbeidsbeperking hebben binnengehaald en hen als een aanwinst zien. Het Arentheem College in Arnhem heeft zeven van zulke krachten. Sommigen kwamen binnen als stagiaire vanuit een vso-school en zijn gebleven. Anderen zijn inmiddels uitgestroomd naar een reguliere baan, vertelt directeur Eelco van der Kruk. “We hadden een jongen met spierdystrofie die heel systematisch kon werken. Hij deed het fantastisch bij ons. Hij is doorgestroomd naar een mooie baan op een hogeschool in zijn woonplaats. Ik mis hem nog steeds.”
Op het Arentheem College werkt onder andere een hulpconciërge met een aandoening in het autistisch spectrum. “We hebben gekeken wat hij kan en vervolgens bepaalde taken van de conciërge, de administratie en de schoonmakers bij elkaar gevoegd. Onze conciërges haalden altijd het oud papier op. Dat doet de hulpconciërge nu. Hij kopieert ook. Geen ingewikkelde boekwerken, maar repetities kopiëren gaat prima.”
In Etten-Leur werken drie onderwijsstichtingen en de gemeente samen bij het tewerkstellen van mensen met een arbeidsbeperking. Directeur-bestuurder Jac ­Verschueren van Stichting Katholiek Primair Onderwijs Etten-Leur (SKPOEL): “De gemeente heeft toegezegd om de huismeesters voor onbepaalde tijd te blijven financieren. De samenwerking is geweldig; we doen dit echt samen.”
Ook in Etten-Leur werd met enige creativiteit een mooi takenpakket samengesteld. “We maakten eerder een strikt onderscheid tussen onze conciërges en de nieuwe huismeesters”, vertelt Verschueren. “Maar dat was niet handig, sommige taken overlapten. Daarna zeiden we: de huismeester is van het pand, de conciërge van de organisatie. Nou, zie dat maar eens vol te houden in de praktijk.” De oplossing: elke locatie heeft een facilitair medewerker; een baan die half wordt bekleed door een conciërge en half door een huismeester. Het streven is om deze functie overal te laten vervullen door één persoon. “Zo voorkom je discussies over taken”, zegt Verschueren. “De facilitair medewerker zorgt voor de hele club.” De gemeente betaalt de huismeesters en de scholen de conciërges.
De scholen van SKPOEL waren maar voor 50 procent voorzien van conciërges. Dankzij de komst van de huismeesters is er de hele dag zo’n kracht in de gebouwen. De brede scholen hebben vaak avondactiviteiten. Ook dan worden de facilitair medewerkers ingeschakeld. De compensatie van dat avondwerk levert echter nog wel eens praktische problemen op.
 
Goede begeleiding
Een goede begeleiding helpt deze medewerkers om een succes te maken van hun baan. In Etten-Leur betalen de scholen samen de coördinerend huismeester, Pascalle Strijdonk. Zij begeleidt zeven huismeesters op zeven locaties. “Ik spreek ze allemaal bijna dagelijks”, vertelt ze. Sommigen hebben geen overzicht over hun taken; die helpt zij met het stellen van prioriteiten. Strijdonk: “Deze mensen zijn toegewijd, voelen zich waardevol voor de maatschappij en genieten van de contacten. Het merendeel voelt zich als een vis in het water.”

Het Arentheem College had tot voor kort externe jobcoaches, maar is nu zelf een jobcoach aan het opleiden. Een collega uit de zorg die zin heeft in deze taak. Directeur Van der Kruk: “Nu we meer mensen met een arbeidsbeperking in huis hebben, vinden we het beter om één eigen jobcoach te hebben. Hij begeleidt de werkbegeleiders en de nieuwe collega’s. Deze mensen moeten één aanspreekpunt hebben, anders gaat het verkeerd. Je moet iets meer ondersteuning geven en soms iets meer uitleggen.”
Het is ook belangrijk om met alle partijen goede afspraken te maken. Verschueren van SKPOEL: “Alle partners in een brede school vinden zichzelf het belangrijkste en menen dat de huismeester primair bij hen in dienst is. We proberen getouwtrek te vermijden met goede afspraken.”

Belangrijk is ook om oog te hebben voor iemands grenzen. Op het Arentheem kan hulpconciërge Pascal niet met leerlingen omgaan. Van der Kruk: “Dat weet hij en de leerlingen ook. Zij bemoeien zich niet met elkaar.” Maar onlangs was deze Pascal even de held. “Wij hadden al maanden last van een insluiper. We hadden een foto van hem, maar niemand kon hem pakken. Pascal heeft een fotografisch geheugen. Hij herkende de man, sloot hem op en belde de politie.”
 
Leraren ontlasten
Wanneer de taakverdeling, begeleiding en onderlinge afspraken goed zijn geregeld, heb je er prima krachten bij, zeggen beide schoolleiders. Van der Kruk: “Ze nemen de onderwijsgevenden allerlei eenvoudige taken uit handen. Pascal werkt bijvoorbeeld enquêtes uit. Dat scheelt de docent veel tijd. Die is blij en hij vindt het leuk om te doen en krijgt waardering. Wij hopen deze mensen echt voor langere tijd aan ons te binden. Al zijn ze voor een deel in dienst bij het werkvoorzieningsschap, voor ons horen ze er helemaal bij. Ze krijgen een kerstpakket, doen mee aan werkoverleg en komen naar personeelsfeestjes.” Hij sluit niet uit dat sommigen een vast contract zullen krijgen. “Zij krijgen net als de anderen functionerings- en beoordelingsgesprekken. Als ze goed functioneren, kunnen ze bij ons in dienst komen.”
 
Verschueren heeft weinig begrip voor schoolbesturen die niet openstaan voor deze collega’s. “Het gaat om mensen met fysieke beperkingen en mensen die niet kunnen functioneren in een productiegerichte omgeving. Zij hebben wat aandacht en ruimte nodig om goed aan het werk te blijven. Dat kan binnen het onderwijs. Als wij mensen willen voorbereiden om straks goed in de maatschappij te functioneren, moeten we zelf ook ruimte bieden om iedereen mee te laten doen.”
Daar is Van der Kruk het roerend mee eens. “De school heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid. We laten onze leerlingen zien dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt erbij horen, talenten hebben en kunnen werken. Bovendien kunnen wij deze talenten heel goed gebruiken. Het heeft echt een meerwaarde om zo iemand in je organisatie te krijgen, daar kom ik steeds meer ­achter.” 
 
1 Eind 2015 waren er 15.604 banen bij de sector markt en 5.453 banen bij de sector overheid gerealiseerd, zo schreef de staatssecretaris van Sociale Zaken & Werkgelegenheid op 13 juli 2016 aan de Tweede Kamer. De doelstelling was respectievelijk 6.000 en 3.000 banen.
 
Het Arbeidsmarktplatform PO zoekt goede voorbeelden van inclusief werkgeverschap, om te verspreiden in het primair onderwijs. Deze kunnen worden gemeld bij Jonas Westhoek, j.westhoek@caop.nl
Het Arbeidsmarktplatform PO en de AVS houden op vrijdagmiddag 2 juni bij de AVS in Utrecht een informatieve bijeenkomst voor schoolleiders (kaderleden van de AVS; op uitnodiging) over inclusief werkgeverschap en de banenafspraak.
 
De banenafspraak
De banenafspraak vloeit voort uit het sociaal akkoord en de Participatiewet. De afspraak is dat de publieke sector tot 2023 25.000 banen creëert voor mensen met een arbeidsbeperking. Hiervan moet het primair onderwijs 4.020 extra banen creëren; het vo 2.640. Het is de bedoeling dat werkgevers hier op vrijwillige basis aan meewerken. Als blijkt dat dat onvoldoende gebeurt, kan de quotumwet in werking treden als stok achter de deur.
 
 
Hoe zit het financieel?
Er zijn verschillende subsidieregelingen voor het tewerkstellen van mensen die vallen onder de Participatiewet. Op deze kaart staan de contactgegevens van de Werkgeversservicepunten in alle regio’s: www.arbeidsmarktplatformpo.nl/kaart
Als een schoolbestuur onverhoopt een participatiebaan moet beëindigen, kan bij het Participatiefonds een vergoeding van de uitkeringskosten worden aangevraagd. Via de no-riskpolis kunnen werkgevers bij ziekte van een werknemer met een ziekte of handicap een Ziektewetuitkering van het UWV krijgen.
De CAO 2016-2017 bevat een salarisschaal die uitgaat van het wettelijk minimumloon voor medewerkers die tot de doelgroep behoren. De werkgever betaalt de productieve uren; UWV of gemeente kan het gat tussen de productiviteit en het wettelijk minimumloon dichten via verschillende subsidieregelingen.
Meer informatie over de banenafspraak en handige rekentools: www.arbeidsmarktplatformpo.nl/dossiers/wet-banenafspraak
 
Regionale bijeenkomsten
Hoe creëert u banen voor mensen met een arbeids­beperking? Welke functies zijn geschikt? Wie kan u helpen bij het realiseren ervan? Wat kost een plaatsing en wat levert het op? Hoe zorgt u voor begeleiding? Het Arbeidsmarkt­platform PO organiseert in mei en juni 2017 een drietal regionale bijeen­komsten voor leiding­gevenden in het po over de banen­afspraak. Werkgeversservicepunten en ervaren schoolbesturen vertellen er meer over. Zie www.arbeidsmarktplatformpo.nl/dossiers/wet-banenafspraak/goed-van-start-...

Gepubliceerd op: 18 mei 2017

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Naar andere schooltijden, en dan? (Herziene versie september 2018)