Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » Betrokken schoolleider invloed op mondelinge taalvaardigheid leerlingen

Betrokken schoolleider invloed op mondelinge taalvaardigheid leerlingen

Op scholen met een schoolleider die betrokken is bij het onderwijs in mondelinge taalvaardigheid, hebben leerlingen hogere spreekscores dan op scholen met een schoolleider die leerkrachten vrijlaat om het mondelinge taalvaardigheidsonderwijs vorm te geven. Dat blijkt uit Peil.Mondelinge taalvaardigheid einde basisonderwijs. Dit peilingsonderzoek, dat in 2016/2017 onder regie van de Inspectie van het Onderwijs is uitgevoerd, geeft zicht op de vaardigheid van basisschoolleerlingen einde groep 8 op het gebied van luisteren, spreken en gesprekken en het onderwijsleerproces voor mondelinge taalvaardigheid.
 
Uit dit peilingsonderzoek blijkt dat de rol van de schoolleiding - naast betrokkenheid van het schoolbestuur en het spreekklimaat - een specifiek kenmerk is van het onderwijsleerproces op school die samenhangt met prestatieverschillen op gebied van spreken en gesprekken. Tegelijkertijd blijkt uit het onderzoek dat ruim 40 procent van de scholen geen doelen op het gebied van mondelinge taalvaardigheid heeft geformuleerd in het school- of taalbeleidsplan. Als er wel doelen zijn beschreven, dan zijn deze over het algemeen gebaseerd op de kerndoelen of de taalmethode.

Slechts 20 procent noemt de referentieniveaus van de commissie Meijerink voor luisteren, spreken en gesprekken als basis voor de doelen. Dit komt door de relatieve onbekendheid van de referentieniveaus. Nascholing op het gebied van mondelinge taalvaardigheid (in de afgelopen drie jaar) komt volgens schoolleiders weinig voor. Ook reserveert het merendeel van de scholen meer tijd voor spelling, begrijpend lezen en woordenschat dan voor mondelinge taalvaardigheid.

Belemmerende factoren
De belemmerende factoren die het meest door schoolleiders worden genoemd zijn het gebrek aan toetsen, het grote niveauverschil tussen leerlingen, het gebrek aan zicht op de leerlijn en een beperkte aandacht voor gesprekken.

Ook de taal die leerlingen thuis spreken, de taalrijkheid van hun thuissituatie en de moedertaal van hun ouders hebben invloed op de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen. Over het algemeen melden de leerlingen dat er thuis weinig gesprekken worden gevoerd, behalve over school. In het peilingsonderzoek zijn leerlingen over het algemeen tamelijk positief over het spreekklimaat in de klas. Ook voelen ze zich voldoende vrij om in de groep te spreken. Hoe meer ‘spreekvrijheid’ een leerling ervaart, des te hoger de luister-, spreek- en gespreksvaardigheid van die leerling. Spreekvrijheid van leerlingen is een kenmerk dat door de school te beïnvloeden is, aldus de onderzoekers.
 

Verwachtingen onduidelijk
Het is voor scholen vaak niet helder wat leerlingen op verschillende momenten in hun schoolloopbaan moeten kunnen op het gebied van mondelinge taalvaardigheid en hoe je de vaardigheden van leerlingen, met name op het gebied van spreken en gesprekken voeren, goed kunt beoordelen. Hierdoor leidt het onderwijs in veel gevallen niet tot de nagestreefde niveaus, meldt het onderzoek.
 
Beheersing fundamenteel niveau (1F) en streefniveau (2F)
De ambitie van de commissie Meijerink dat 85 procent van de leerlingen aan het einde van het basisonderwijs het fundamentele niveau (1F) voor luisteren, spreken en gesprekken beheerst, wordt ruimschoots gehaald. Respectievelijk 95, 92 en 87 procent van de leerlingen einde basisonderwijs beheerst dit niveau. Dat geldt echter niet voor het streefniveau (2F) waar de beheersing voor zowel luisteren, spreken als gesprekken (ruim) onder de 65 procent ligt.  
 
Verschil in opvattingen
Schoolleiders en leerkrachten verschillen van opvatting over de aandacht die wordt besteed aan het onderwijs in mondelinge taalvaardigheid. Dit komt mogelijk ook omdat spreken, luisteren en gesprekken voeren bij lesactiviteiten in alle vakgebieden aan de orde zijn, als doel en als middel. De antwoorden aan hoeveel tijd wordt besteed  aan mondelinge taalvaardigheid lopen erg uiteen tussen leerkrachten en schoolleiders.
 
Twee derde van de schoolleiders geeft hun leerkrachten de vrije hand als het gaat om de inrichting van het mondelinge taalvaardigheidsonderwijs. Ongeveer 60 procent van de schoolleiders brengt naar eigen zeggen een paar keer per jaar een klassenbezoek tijdens het onderwijs in mondelinge taalvaardigheid.
 
Verschil met 10 jaar eerder
Leerlingen in 2007 presteerden beter dan in 2017, blijkt uit de resultatenvergelijking tussen dit peilingsonderzoek en resultaten van een eerdere peiling. De spreekvaardigheid van de leerlingen in groep 8 van het basisonderwijs is niet noemenswaardig verbeterd of verslechterd. 
 
Aan het peilingsonderzoek deden 2324 groep-8-leerlingen van 121 basisscholen mee. De vragenlijst is door vrijwel alle deelnemende schoolleiders ingevuld. Op 15 geselecteerde scholen zijn lesobservaties uitgevoerd en werden interviews met leerkrachten afgenomen.
Downloads en links
Gepubliceerd op: 1 april 2019

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Zicht op pensioen (Herziene versie maart 2018)