Home » Artikelen » Begint eer ge bezint

Begint eer ge bezint

Auteur: Vanja de Groot, Nicole van Dartel

Het initiatief voor een Brede School in Tilburg West leidde in 2002 tot de oprichting van Stichting Brede Wijkschool Tilburg West. Welke taken en verantwoordelijkheden brengt een Brede School in de praktijk met zich mee voor de schoolleider?

Op weg naar een Brede School
Peter Verheyen, directeur van basisschool St. Hubertus, legt uit dat het doel van de werkgroep die enkele jaren geleden het initiatief nam voor de Stichting Brede Wijkschool Tilburg West (BWS), voortkwam uit de landelijke trend. In de werkgroep waren instellingen op het gebied van onderwijs, zorg en welzijn vertegenwoordigd. Het doel was om zoveel mogelijk krachten te bundelen, om een zo optimaal mogelijk rendement te bereiken en zoveel mogelijk kinderen in de wijk Tilburg West goede onderwijskansen te bieden.

Samenwerkingspartners
Niet alle partners binnen het samenwerkingsverband kennen dezelfde mate van betrokkenheid. Sommige zijn direct betrokken, anderen opereren meer op afstand. In het algemeen bestuur van de BWS zitten onder andere de Stichting Katholiek Onderwijs Tilburg (namens de vier scholen) samen met Kinderstad (peuterspeelzalen), thuiszorg, bureau Jeugdzorg en het sociaal cultureel werk. Of instellingen wel of niet direct betrokken zijn bij de BWS hangt af van een aantal factoren. Directeur Truus van Hoof van basisschool Jeanne dArc: Het heeft te maken met hoe relevant hun inbreng is en vaak geven ook financile redenen de doorslag. Instellingen moeten bepaalde beloften wel waar kunnen maken. Zo is de GGD onlangs uit het algemeen bestuur gestapt en ook de bibliotheek is een goed voorbeeld van een partner op afstand. Het samenwerkingsverband bestaat dus uit een soort harde kern en een periferie met partijen die wat minder direct betrokken zijn bij de stichting, maar wel met ons samenwerken.

Betalen is bepalen
Geen lid van het algemeen bestuur van de BWS, maar wel aanwezig bij vergaderingen is de gemeente. De rol van de gemeente is adviserend en controlerend als het gaat om begrotingen. In die zin zijn ze ook wel sturend. Wie betaalt, bepaalt, verduidelijkt directeur Hans Timmermans van basisschool Thomas More. Verheyen illustreert: De BWS maakt een activiteitenplan met daaraan gekoppeld een begroting. Dan is het wikken en wegen welke activiteiten we kiezen om binnen de begroting te blijven. De begroting gaat vervolgens naar de gemeente en die keurt het goed of af. In geval van goedkeuring beginnen we concreet met het organiseren van bijvoorbeeld sportactiviteiten, taalcursussen voor ouders, schoolloopbaanbegeleiding, etcetera. Theo Matheeuwsen, Brede School cordinator in Tilburg, stelt dat de gemeente ook een rol speelt bij het bepalen van de hoofdlijnen voor de BWS. De gemeente geeft de kernkwaliteiten aan voor de toekomst. Niet alleen voor de BWS maar voor alle Brede Scholen van Tilburg in het algemeen. Er is echter geen sprake van een strakke regie. Scholen zijn vrij om zelf hun activiteiten in te vullen. De beschikbare middelen geven de grenzen aan waarbinnen deze activiteiten zich af kunnen spelen. De BWS vreest dan ook voor de aangekondigde bezuinigingen op de GOA-gelden (Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid). Momenteel verkeert de BWS in de fase dat elke activiteit nog vanuit een werkgroep vorm krijgt. De aansturing van activiteiten vindt plaats onder de vlag van de BWS.

Signaleren
Binnen de BWS is voor de participerende scholen een taak weggelegd in het aangeven van de behoeften die er leven en het mede ontwikkelen van beleid daarop. Directeur Van Hoof: Wij signaleren en communiceren onze bevindingen naar de betreffende specialisten binnen het samenwerkingsverband. Een van die specialisten is Ine Frieling, VVE-cordinator op basisschool Thomas More. VVE is een belangrijke activiteit binnen de BWS. De roep om voor- en vroegschoolse educatie kwam voort uit ervaringen van de school zelf. Andere activiteiten, zoals die op sportgebied, zijn ontstaan uit de behoeftepeiling onder de ouders die in 2004 plaatsvond. Dat sluiten we dan kort met Sportbedrijf Tilburg, die daar concreet iets mee doet. We moeten elkaars expertise benutten. Over deze taakverdeling zegt Van Hoof aanvullend dat het bestuur van de BWS signaleert en dat de BS-cordinator de betreffende partijen erbij betrekt. Om de taak van de schoolleider af te bakenen.

Welke positie heeft de school eigenlijk precies in het samenwerkingsverband? Verheyen geeft aan dat de discussie in het begin vaak inhield of het onderwijs als verbindend element de zwaarste poot moest hebben binnen de BWS. Het is niet de bedoeling dat we activiteiten bij andere partners weghalen, maar we willen samen meer bereiken. Van Hoof: We zoeken samen naar de juiste balans en wie waarin de belangrijkste rol vervult. Zo ontstaat vanzelf een natuurlijke verdeling op het gebied van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Wel moeten we uitkijken dat de randvoorwaarden voor een Brede School de onderwijstaken niet te veel benvloeden. De schoolleider moet ervoor waken dat de uitvoering van zijn of haar oorspronkelijke takenpakket niet in gevaar komt. Maar meestal is er synergie.

Draagvlak creëren
Een van de belangrijkste taken van de schoolleider is het team up-to-date houden over de ontwikkelingen op Brede School terrein, aldus directeur Verheyen. Als het gaat om het selecteren van kinderen die in aanmerking komen voor bijvoorbeeld naschoolse activiteiten op het gebied van beweging, is de leerkracht d aangewezen persoon die daarvoor de ouders benadert. Ook bij schoolloopbaanbegeleiding speelt de leerkracht een belangrijke rol. Daarom moet het team goed genstrueerd worden. Aanvankelijk was het soms zo dat leerkrachten pas bijgepraat werden over de plannen van de BWS op het moment dat zij in beeld kwamen. Maar het team moet al veel eerder genformeerd worden, anders wordt het voor hen n groot, ondoorzichtig veld van hulpverlening. Dat doen we bijvoorbeeld tijdens studiedagen.

Géén voorwaarde
Directeur Van Hoof zou n locatie voor de BWS ideaal vinden. En centrum waar je voor alles terecht kunt, erg praktisch. Tegelijkertijd geeft ze aan dat het gn absolute voorwaarde is om iedereen zijn of haar werk te kunnen laten doen. Veel partners verrichten hun werk in de school. De ruimte die daar geboden wordt, is wl belangrijk om dingen waar te maken. Verheyen vindt dat n multifunctionele ruimte in Tilburg West niet reel is, omdat de wijk te groot is. Maar ook zonder gemeenschappelijk gebouw is het mogelijk een gezamenlijk aanbod te hebben, zegt VVE-cordinator Frieling nog eens met nadruk. De GGD komt bijvoorbeeld naar de school toe, daar zijn speciale ruimten voor ingericht. Dat geldt ook voor taallessen en oudercursussen.

Niet zaligmakend
Verheyen vindt het principe van de Brede School een manier om onderwijskansen te optimaliseren. Maar deze manier is niet perse zaligmakend. Vooral in een uitgestrekt gebied als Tilburg West ontstaat een logge manier van werken, wat soms problematisch is. Van Hoof valt bij: De samenwerking met andere partners is een succesfactor, maar de structuur van de wijk is bepalend voor het welslagen van de concrete uitvoering. Welke valkuilen en leermomenten kunnen de inmiddels Brede School deskundigen nog meer onderscheiden? Vermijd een te lang aanlooptraject, tipt Verheyen. In ons geval duurde het door allerlei beleidsmatig geneuzel erg lang voordat de BS-cordinator met de concrete uitwerking kon beginnen. Niet alleen plannen maken dus en vooral niet te lang blijven hangen in vormkwesties. De behoeftepeiling onder de ouders was eigenlijk een keerpunt en betekende het einde van de opstartfase; met de resultaten daarvan voor ogen gingen we aan de gang. De studiedagen met en voor het team zijn daarbij erg belangrijk. Hierdoor krijgt de BWS een gezicht en gaat het pas echt leven. Dat stimuleert tot concrete actie. Frieling wijst erop dat tijdens het maken van al die plannen toch ook al veel gebeurde: De samenwerking met bibliotheek, zorginstellingen en ROCs was er al eerder, maar viel toen nog niet onder de vlag van de BWS. Matheeuwsen ziet een valkuil in het feit dat de Brede School in eerste instantie een concept is, in plaats van een gebouw. En een concept is toch moeilijker te verkopen. Werk daarom vraaggericht, vanuit bijvoorbeeld de behoeftepeiling onder ouders. Dat maakt het concept tastbaar en bevordert het draagvlak op de werkvloer, is de BS-cordinator van mening. Leer van je succesfactoren, is de tip van Van Hoof, maar houd de balans van taken die wel en niet tot pakket van schoolleider horen goed in de gaten.

Verheyen wijst nogmaals op de belangrijkste les die men de afgelopen tijd geleerd heeft: Ga gewoon van start bij twijfels; oplossingen voor eventuele problemen dienen zich vanzelf wel aan. Maak van leerkrachten bruggenbouwers naar bijvoorbeeld de huiswerkbegeleider, zodat ze die kunnen voeden met hun kennis over de leerlingen. In het verlengde hiervan adviseert Timmermans om vanaf het begin draagvlak te creren op de werkvloer door goed te informeren. Iedereen moet de zin ervan inzien, de aantoonbare meerwaarde van bepaalde activiteiten die een Brede School verricht. Dit kost tijd en soms spanningen. Maar begint eer ge bezint, onderstreept hij de mening van Verheyen.

De BWS heeft nog geen expliciet standpunt ingenomen over de kansen en bedreigingen van de zorgplicht. Daarvoor zijn er nog teveel onduidelijkheden over de haalbaarheid (strenge voorwaarden en regelgeving voor-, tussen- en naschoolse opvang) en financiering. De BWS onderzoekt momenteel welke scenarios er zijn en wat de partners voor elkaar kunnen betekenen.

Stichting Brede Wijkschool Tilburg West (BWS) is een samenwerkingsverband van vier basisscholen, peuterspeelzalen (Kinderstad), gemeente Tilburg, Thebe Jeugdgezondheidszorg, IMW (Instuut voor Maatschappelijk Welzijn) en welzijnsorganisatie De Twern (consultatiebureau en wijkcentra). De participerende basisscholen zijn Thomas More (directeur Hans Timmermans), St. Hubertus (directeur Peter Verheyen), Jeanne dArc (directeur Truus van Hoof) en de Kiehoorn. BWS krijgt ondersteuning van de Schoolbegeleidingsdienst Midden Brabant, die hiertoe door de gemeente Tilburg in staat wordt gesteld. BWS wil samenwerking, samenhang en afstemming brengen in het activiteitenaanbod van de (autonome) instellingen voor onderwijs, welzijn en zorg. Doel is om met een gentegreerd aanbod onderwijsachterstanden te verminderen, het welbevinden van kinderen te vergroten en hun positie in de samenleving te versterken. De activiteiten van BWS concentreren zich op Voor- en Vroegschoolse Educatie, taalbeleid, zorg en emotionele ontwikkeling, jeugdhulpverlening en schoolloopbaanbegeleiding voor 10 tot 12 jarigen. Tilburg West is een multiculturele wijk met relatief veel bewoners in de lagere inkomensgroepen.

 

Gepubliceerd op: 1 februari 2006
Let op!
Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Verschenen in

Thema's

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

Jaargids PO (2019-2020) (Met agenda en professionaliseringsaanbod)