Zie deze pagina Klik hier om meer te weten te komen
Waarom niet hier checken pillen-zonder-voorschrift.com
Home » Artikelen » 40 uur werken: Stressen, of juist meer rust?

40 uur werken: Stressen, of juist meer rust?

Auteur: Marijke Nijboer

Het is even wennen, die 40-urige werkweek. Maar Thea Streng, schoolleider van de Andersenschool in Woerden die ermee experimenteert, ziet dat haar mensen er langzamerhand steeds beter in slagen om zich aan die uren te houden.

“Ik ben blij met de nieuwe cao,” zegt zij. “Eindelijk worden we als onderwijsmensen op dit punt serieus genomen.” Streng is blij dat ze van de normjaartaak af is. “Je kreeg voor elke klus een aantal uren toebedeeld. Maar de een organiseert in drie uur een Sinterklaasfeest, de ander heeft het na twaalf uur nog niet voor elkaar.” Op de Andersenschool, waar elke leerkracht een eigen klas heeft, werkt iedereen nu in principe maximaal acht uur per dag. “Je komt bijvoorbeeld om acht uur, houdt tussen de middag een half uur pauze en gaat om half vijf naar huis. Of je komt om half acht en gaat om vier uur naar huis. In die tijd moet je het doen. Degenen die wat harder werken of in dezelfde tijd wat meer gedaan krijgen, nemen automatisch wat meer taken op zich. Dat geeft geen scheve gezichten; iedereen vindt het vanzelfsprekend.” Streng was als lid van de arbeidsvoorwaardencommissie van de AVS vroegtijdig en goed geïnformeerd over de nieuwe CAO PO. Dat inspireerde haar om meteen al in augustus de 40-urige werkweek in te voeren. Er was al een andere grote verandering gaande: de Andersenschool startte dit schooljaar met het ‘vijfgelijkedagenmodel’. Alle kinderen gaan vijf dagen per week vijf uur naar school. Ze beginnen om half negen en gaan om twee uur naar huis. Streng: “De overstap op dit model vond ik een goed moment om ook met de nieuwe cao te gaan experimenteren. Dat heb ik voorgesteld aan het team en iedereen was daar meteen enthousiast over.”

Op de Andersenschool gaan alle kinderen 940 uur naar school. Een fulltimer werkt ook 940 uur in de klas. Dan is het lastig om overuren te compenseren. Thea Streng: “Maar als je 40 uur per schoolweek werkt, kom je nog niet aan je 1.659 uur. Om dat te halen moet je soms ook in de schoolvakanties werken. Wij compenseren onze overuren dus vooral met extra vakantiedagen in de schoolvakanties.”

Bijscholing
Met bijscholen ligt het lastiger. De individuele professionaliseringsuren in de nieuwe CAO PO (twee klokuren per werkweek bij een fulltime dienstverband, red.) geven mensen de ruimte om aan hun eigen beroepsmatige ontwikkeling te werken. “Maar ik zou niet weten waar ik de uren vandaan moet halen,” zegt Streng. “Dat past er echt niet meer bij in die 40 uur. Er zal iets moeten gebeuren om tijd voor scholing te maken: of er moet geld bij, of de groepen moeten groter worden.” Het team van de Andersenschool in Woerden krijgt in het kader van bijscholing Engelse les (achterin, tweede van links schoolleider Thea Streng). Wie scholing wil volgen, kan daarvoor z’n nog niet gewerkte uren inzetten. Dat onderschrijft haar collega Marije Thepass, leerkracht van een grote groep 6/7. “Ik krijg mijn werk absoluut niet af in 40 uur,” vertelt zij. “Je kan wel om vier uur stoppen met werken, maar je moet toch ook je groepsplannen afhebben en werk voor de leerlingen klaarzetten. Ik zit op dit moment op wel 50 tot 60 uur per week. Ik vind het goed dat we nu zichtbaar maken hoeveel uren we (over)werken.” Van Lent van de AVS noemt het een misverstand dat leerkrachten hun werk in 40 uur af zouden moeten hebben. “Het gaat erom dat mensen het werk op een andere manier leren verdelen.” Volgens hem zit er echt nog wel wat rek in de werktijd. Hij legt uit: “Vanouds werd er gedurende 39,2 weken lesgegeven. Maar het schooljaar is in werkelijkheid iets langer: een leerkracht wordt geacht 41,3 weken te werken. Als je je werk wil doen in 39,2 weken, moet je 42,5 uur per week werken. Die 42,5 uur hebben we teruggebracht naar 40 uur. Mensen denken: de werkdruk is niet omlaag, want ik moet nu al mijn werk af hebben in 40 uur. Dat klopt niet; het werk wordt over een langere periode uitgespreid.”
Wie scholing wil volgen, kan daarvoor z’n nog niet gewerkte uren inzetten. Schoolleiders zullen de professionalisering vroegtijdig moeten inplannen, zegt Van Lent. “Als je voorafgaand aan een schooljaar al weet wie wanneer een studie gaat volgen, kun je de continuïteit van het onderwijs beter regelen.” Nog een tip: kijk goed naar de omvang en het belang van bepaalde werkzaamheden. “Wat is echt noodzakelijk voor het onderwijs? Herbezin je op de primaire taken.”

Cruciaal: overleg
Alleen het primair onderwijs heeft een jaartaak. De situatie van een leerkracht, die de hele dag voor één groep staat, is heel anders dan die van een vakdocent in het voortgezet onderwijs met elk uur een andere klas. De CAO VO ziet er dan ook anders uit. Vmbo, havo en vwo hebben elk hun eigen urennorm. Vo-scholen hoeven niet per cohort leerlingen het aantal onderwijsuren te registreren, omdat dat een enorme administratie zou vergen. In het primair onderwijs zijn nog niet alle schoolleiders klaar voor dit nieuwe systeem. Van Lent: “Daarom hebben we ervoor gekozen om in het basismodel nog even vast te houden aan het oude rooster met de normjaartaak. Maar er zijn ook enthousiastelingen die zeggen: eindelijk kunnen we het zelf met elkaar regelen, en efficiënter en effectiever gaan werken.” Goed overleg is een basisvoorwaarde om de 40-urige werkweek te laten slagen, zegt Van Lent. “Bespreek welke dingen jullie van belang vinden, en bepaal of je al in staat bent om vanuit dat gesprek tot afspraken te komen. De cao biedt het kader. Als je het overleg inzet, zal dat automatisch gevolgen hebben voor de manier waarop je het werk uitvoert, waarop je de onderwijstijd realiseert en het gesprek voert met personeel, ouders en bestuur.” Streng adviseert om een goed systeem op te zetten voor het bijhouden van de gewerkte uren. “En denk goed na voordat je deze werkwijze invoert. Weet waar je het over hebt en hoe je het gaat aanpakken. Anders zul je er achteraf nog veel werk aan hebben.” Natuurlijk kun je meer tijd nemen voor het doorvoeren van zo’n grote verandering. Streng heeft echter geen spijt van de rigoureuze route die zij volgde. “Dat kon mede omdat ik een fijn team heb van betrekkelijk jonge, flexibele mensen die er echt voor willen gaan. Weet je wat het grote voordeel is als je de hele boel op z’n kop zet? Dan kun je niet terugvallen in oude gewoontes.”
 

De cao-po: nieuw en anders
In het kader van de nieuwe CAO PO biedt het AVS Centrum Educatief Leiderschap een eendaagse studiedag en advies op maat aan.

Eendaagse studiedag
Als leidinggevende heeft u dagelijks te maken met de toepassing van de cao. Op het gebied van de normjaartaak en de BAPO gaat bijvoorbeeld het nodige veranderen. In deze eendaagse bijeenkomst brengt de AVS de achtergronden van de nieuwe CAO PO in beeld om vervolgens te kijken naar de toepassing in uw eigen organisatie. Met expliciete aandacht voor de thema’s: 40-urige werkweek & basis- en overlegmodel, duurzame inzetbaarheid en professionalisering. Interactie en uitwisseling staan centraal.

Advies op maat
Tijdens de op maat studiedag over de CAO PO 2014 staat de AVS stil bij de inhoud van deze nieuwe cao. Welke invloed heeft dit op uw eigen organisatie, op de dagelijkse schoolpraktijk en op de inzet van medewerkers? Aan het einde van de dag heeft u zicht op de betekenis en achtergronden van de meeste artikelen uit de CAO PO 2014 en op de relatie die de cao heeft met andere (onderwijs)wet- en regelgeving. Meer informatie, aanmelden of een vrijblijvende offerte? Neem dan contact op met de AVS, adviesopmaat@avs.nl of tel. 030-2361010. Of kijk op www.avs.nl/professionalisering/nieuwecao.

Gepubliceerd op: 31 oktober 2014

Verschenen in

Doelgroep(en)

Primair onderwijs

 

Deel dit artikel

De jaartaak in het primair onderwijs (Nieuwe versie juni 2019)