Onderwijscafé 7 februari over SCP-rapport 
Er valt veel af te dingen op de voor het onderwijs ontmoedigende conclusies van het SCP-rapport ‘Waar voor ons belastinggeld?’, maar aan de andere kant moet het onderwijsveld open staan voor kritiek. Iedereen wil immers een goede kwaliteit van het onderwijs. Over die kwaliteit moet een dialoog op gang komen tussen scholen, ouders en andere betrokkenen, inclusief politici. Dat is de conclusie van de deelnemers aan het Onderwijscafé van 7 februari 2012, georganiseerd door de AVS, PO-Raad en VO-raad.
 
De conclusies die het SCP voor het onderwijs trekt in het rapport ‘Waar voor ons belastinggeld?’ sloegen in als een bom. In het Onderwijscafé kwamen vragen aan de orde als: is de investering in het onderwijs weggegooid geld geweest? Kunnen we nu bezuinigen op onderwijs? En wat verstaan we eigenlijk onder kwaliteit?

 
Extra middelen
“Er zijn veel extra middelen naar het basisonderwijs gegaan, terwijl het beeld is dat er steeds wordt bezuinigd”, zegt SCP-onderzoeker Lex Herweijer. “Tegelijk zie je geen duidelijke vooruitgang in de prestaties op de Cito Eindtoets.” Maar volgens Jan Wiegers van het Cito is de Eindtoets geen goed instrument voor het meten van kwaliteit. “We maken ieder jaar tweehonderd nieuwe vragen en het zijn ook steeds andere leerlingen.” Het project ‘Vensters voor Verantwoording’, een coproductie van scholen en het ministerie van OCW is misschien geschikter voor het bepalen van de onderwijskwaliteit. Thea van den Idsert, directeur van het Projectteam Vensters voor Verantwoording: “De scholen leveren zelf informatie aan. We vullen dat aan met informatie van DUO, de inspectie en ouders. De harde cijfers van de inspectie alleen doen geen recht aan de praktijk van een school.” Harm Beertema,Tweede Kamerlid voor de PVV, vindt: “Er is steeds geld bij gekomen en het heeft onvoldoende opgeleverd. Dat moet iedereen gewoon ruiterlijk erkennen.”

Bezuinigen of niet
Het SCP adviseert niet om te bezuinigen, maar er staan wel bezuinigingen op stapel. Daarover ging een volgende discussie. Kathleen Ferrier, Tweede Kamerlid voor het CDA, zegt dat er per saldo geen geld weg wordt weggehaald bij onderwijs. ”Er wordt niet bezuinigd op Passend onderwijs , het geld wordt anders ingezet.” Wetenschapper Guuske Ledoux van het SCO Kohnstamm Instituut spreekt dit tegen. “Passend onderwijs is een kostenbeheersende operatie. Dat er op sommige punten geld bij komt, betekent niet dat er niet op andere punten bezuinigd wordt.” Ferd Stouten, schoolbestuurder van de  Montessori Scholengemeenschap in Amsterdam, vertelt dat een meerderheid van de schoolbesturen een begrotingstekort heeft. Dat verbaast bestuursvoorzitter van De Haagse Scholen Wiely Hendricks niet. “De bezuiniging op de bestuursbekostiging, het schrappen van de groeibekostiging, de aanpassing van de gewichtengeldregeling, dat zijn allemaal bezuinigingen van de laatste twee jaar. En het zal nog erger worden in de komende periode.” Ferrier: “U ziet kortingen, maar er is ook op veel plekken geld bijgekomen waarvan je achteraf niet kan zeggen hoe dat heeft bijgedragen aan de onderwijskwaliteit.”
Het SCP-rapport gaat tot 2009, wat een vertekend beeld kan geven. Zelfstandig onderwijsadviseur Arie Olthof: “Veel scholen zullen niet gemerkt hebben dat er meer geld was. Als de loonkosten stijgen, ervaar je dat als school niet als extra geld. Maar als door de functiemix leraren duurder worden, krijgen scholen dat maar voor een deel gecompenseerd.” Mieke Duvalois, schoolleider van openbare Basisschool de Nijenoord in  Wageningen: “Als je als schooldirecteur 30.000 euro minder krijgt, moet je een leerkracht ontslaan en een combinatieklas maken. Daarnaast wordt Passend onderwijs ingevoerd en worden  ID-banen opgeheven. Dat telt allemaal op.”
 
Wat is kwaliteit?
Peter Reenalda, de bestuursvoorzitter van Scholen Combinatie Zoetermeer, stelde de hamvraag: “Wat is de kwaliteit van het onderwijs? Laten we daar eerst sluitende afspraken over maken.” Dat is volgens Ledoux niet haalbaar. “We worden het wel eens over de kwaliteit zolang we in abstracte termen praten, maar zodra je het concreet gaat vertalen lopen de meningen uiteen.” Olthof: “Er moet een dialoog komen tussen scholen, ouders en de omgeving van de school over de kwaliteit. Vensters voor Verantwoording is daarvan een voorbeeld.”
Voorzitter van de PO-Raad Kete Kervezee merkte op dat ouders niet zijn geïnteresseerd in kwaliteitslijstjes. “Ouders willen scholen waar ze gelijkgestemde ouders ontmoeten.” Ton Duif, voorzitter AVS: ”Kwaliteit is doen wat je belooft en met elkaar afspreekt. Dan kun je ook afspreken waarop je elkaar zult afrekenen. Schoolleiders, politici en leerkrachten moeten dienend zijn aan die afspraken. Ik wil af van de verzuring in het debat, maar nagaan welke factoren ertoe doen.” Sjoerd Slagter, voorzitter VO-Raad, sluit zich aan bij de conclusies. “We moeten waar leveren voor het geld. Het onderwijs moet wennen aan het soort vragen dat ons nu gesteld is. Daarnaast moeten we recht doen aan het feit dat kwaliteit ook voor een deel individueel is. De winst van vandaag is dat we samen een debat zijn begonnen. En we blijven een debat voeren om elkaar scherp te houden.”
 
Tekst: Susan de Boer
Foto’s: Henriette Guest

Foto's van het Onderwijs Café - klik voor een vergroting